13 Δεκεμβρίου 1959. Οι πρώτες προεδρικές εκλογές του νησιού ως ανεξάρτητο κράτος είναι γεγονός και οι Κύπριοι και για πρώτη φορά μετά το ενωτικό δημοψήφισμα και οι Κύπριες, συνέρρεαν κατά δεκάδες για να ασκήσουν για πρώτη φορά το εκλογικό τους δικαίωμα για εκλογή Προέδρου. Η μέρα εκείνη στιγματίστηκε από κάποια ευτράπελα και κάποιες απρόοπτες εξελίξεις, όπως για παράδειγμα την υποστήριξη του Γλαύκου Κληρίδη προς τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο αντί προς τον πατέρα του, Ιωάννη Κληρίδη.

Στο μεταξύ ήδη από τον Απρίλιο του ιδίου έτους είχε συσταθεί μία μεταβατική επιτροπή σε ρόλο προσωρινής κυβέρνησης που απαρτιζόταν από τον Μακάριο, τον Φαζίλ Κουτζιούκ και δέκα υπουργούς, επτά Ε/Κ (μεταξύ αυτών ο Γλαύκος Κληρίδης, ο Πολύκαρπος Γιωρκάτζης, ο Πασχάλης Πασχαλίδης, ο Τάσσος Παπαδόπουλος) και τρεις Τ/Κ, ετοιμάζεται για τις πρώτες προεδρικές εκλογές.

Σύμφωνα με το Σύνταγμα θα γίνουν δύο εκλογικές αναμετρήσεις: Η μία στην ε/κ κοινότητα (μαζί της επέλεξαν να συνταχθούν και οι μικρές κοινότητες Αρμενίων, Μαρωνιτών και Λατίνων) θα αναδείξει τον πρώτο Πρόεδρο και η άλλη στην τ/κ τον αντιπρόεδρο. Στην περίπτωση των Τ/Κ, τελικά ο γιατρός Φαζίλ Κουτσιούκ εκλέγεται χωρίς ανθυποψήφιο.

Τα ευτράπελα των εκλογών

Ο Τάκης Χατζηδημητρίου θυμάται από τις πρώτες εκλογές και κάποια ευτράπελα:

«Εκείνο που θυμάμαι, και είναι πράγματι και αστείο, στη μεγάλη συγκέντρωση που έγινε στην πλατεία Μεταξά τότε, στην ομιλία του ο επιχειρηματίας και αργότερα βουλευτής Μιχαλάκης Σαββίδης, είχε πει πως έπρεπε να ψηφίσουμε τον Μακάριο γιατί αυτός μας βαφτίζει, αυτός μας παντρεύει και αυτός μας θάβει».

Θυμάται όμως και τη βάναυση, όπως τη χαρακτηρίζει δυσφήμιση του Ιωάννη Κληρίδη, που τον παρουσίαζε αφίσα του Πατριωτικού Μετώπου να κρατά όπλο, υπονοώντας και πως αγωνιστές που κρατούσαν όπλα πήγαν στην κρεμάλα, αλλά αυτός ζούσε και ήταν συνεργάτης των Άγγλων.

«Θυμάμαι και μία ομιλία του Ανδρέα Ζιαρτίδη, που είχε πει πως μας κατηγορούν πως τώρα υποστηρίζουμε τον Κληρίδη, ενώ πριν τον είχαμε κατεβάσει από δήμαρχο. Ναι, λέει, τότε διαφωνήσαμε με τον Κληρίδη για το περίπτερο της πλατείας Μεταξά, αλλά αυτή τη στιγμή μας ενώνει η σωτηρία της Κύπρου».

Μεταφορά των καλπών από αστυνομικούς (ΦΩΤΟ: ΑΡΧΕΙΟ PIO).

Στήριξε τον αντίπαλο του πατέρα του

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στιγμιότυπα εκείνης της εκλογικής αναμέτρησης ήταν η στήριξη που παρείχε ο Γλαύκος Κληρίδης στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο παρά στον πατέρα του, Ιωάννη Κληρίδη.

Μάλιστα, ο Γλαύκος Κληρίδης όχι μόνο υποστήριξε τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο αλλά προσπαθούσε ταυτόχρονα να πείσει τον πατέρα του να αποσύρει την υποψηφιότητά του.

Στο βιβλίο του «Η κατάθεσή μου» αναφέρει χαρακτηριστικά διαλόγους εκείνης της ημέρας:

«Η συνάντηση έγινε στην παλιά αρχιεπισκοπή στις αρχές Νοεμβρίου 1959, έξι εβδομάδες πριν από τις προεδρικές εκλογές.

Ο Μακάριος άρχισε τη συζήτηση καλωσορίζοντας τον Γιάννη Κληρίδη. Ύστερα, αποφεύγοντας το θέμα των συμφωνιών, είπε ξαφνικά:

– Κύριε Κληρίδη, έχετε έναν πολύ πειστικό γιο. Με έπεισε ότι για το καλό της Κύπρου πρέπει να ζητήσω από ορισμένους επικριτές μου να γίνουν σύμβουλοί μου…

Ο Γιάννης Κληρίδης απάντησε ότι γνώριζε τη λογική των επιχειρημάτων μου. Δήλωσε ότι είχε δώσει τον λόγο του στις αντιπολιτευόμενες ομάδες πως θα κατέβαινε ως υποψήφιος τους και ότι δεν θα υπαναχωρούσε παρά μόνον εάν και εκείνοι συμφωνούσαν με την πρότασή μου. Είπε ακόμα ότι είχε ζητήσει συνάντηση για να συζητηθεί το θέμα και ότι θα βοηθούσε πολύ αν μπορούσε να διαβεβαιώσει τις αντιπολιτευόμενες ομάδες ότι μετά τη χωρίς αντίπαλο εκλογή του, ο Μακάριος θα διόριζε νέο υπουργικό συμβούλιο και θα αντιμετώπιζε τους σημερινούς υπουργούς ως προσωρινούς.

Ο Ιωάννης Κληρίδης ψηφίζει. Φωτογραφία Αρχείο Μπ. Αβδελόπουλου.

Η ερώτηση αυτή με αιφνιδίασε. Αιφνιδίασε επίσης και τον Μακάριο, ο οποίος με κοίταξε περιμένοντας να επέμβω ως κοινός γνωστός. Πράγμα που έκανα. Είπα ότι αυτό που συζητούσαμε ήταν η πρότασή μου να διοριστούν ορισμένες πολιτικές προσωπικότητες ως σύμβουλοι κι όχι ως υπουργοί.

Η πρότασή μου δεν προέβλεπε αλλαγή υπουργών, αλλά την ανάμειξη της πείρας με το καινούργιο πνεύμα που δημιούργησε ο αγώνας και εξέφρασαν αυτοί που πήραν μέρος. Ο Μακάριος γύρισε στο Γιάννη Κληρίδη και του είπε:

– Νομίζω ότι ο γιος σας απάντησε στην ερώτησή σας, κ. Κληρίδη. Και ο πατέρας μου του αποκρίθηκε:

– Ναι, μου απάντησε…».

Ο Γλαύκος Κληρίδης κατηγορήθηκε από τον πατέρα του πώς παραβίαζε τη χριστιανική εντολή «τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου». Εκείνος απάντησε με το αρχαιοελληνικό «πατρός τε και μητρός τε και των άλλων προγόνων απάντων τιμιότερον και αγιότερον εστίν η πατρίς».