Αναδημοσίευση από τη Σημερινή, της Φρόσως Βιολάρη

Ξεθωριασμένες για πολλούς τώρα πια οι μνήμες από τον ανένδοτο νεανικό αγώνα της Άνοιξης του ’90. Οι μνήμες των οδοφραγμάτων βουβές και τρεμάμενες τρεις δεκαετίες αργότερα. Κι όμως, τότε, τη δεκαετία του ’90 η μαθητιώσα νεολαία της Κύπρου ήταν καζάνι που σιγόβραζε. Κρατώντας ελληνικές σημαίες χιλιάδες μαθητές διαδήλωναν, θέλοντας να στείλουν στα πέρατα της Γης το μήνυμα της αδικίας για τη μοιρασμένη πατρίδα, αλλά και του πόθου για λευτεριά. Ανάμεσα σε αυτές τις δεκάδες μαθητών ήταν και ο Πέτρος Παπαλεοντίου, ο οποίος τον Μάρτιο του 1990 τόλμησε να ανεβεί στον προμαχώνα κοντά στην Πύλη Πάφου και να κατεβάσει τη σημαία του Αττίλα.

Ως αποτέλεσμα τούτου συνελήφθη και οδηγήθηκε στα μπουντρούμια του Αττίλα για τρεις μήνες. Εκτός από αυτόν οι κατοχικές δυνάμεις συνέλαβαν άλλα τέσσερα πρόσωπα. Έκτοτε, κι όχι άδικα, μετατράπηκε στον μαθητή-σύμβολο των οδοφραγμάτων. Ο Πετράκης, όπως είχε γίνει τότε γνωστός, ανοίγει σήμερα, ημέρα της Αναστάσεως, την καρδιά του στη «Σημερινή» και περιγράφει τι έζησε στις φυλακές του Αττίλα.

Αναδρομή στον χρόνο

Κάνοντας αναδρομή στον Μάρτιο του 1990, ο κ. Παπαλεοντίου μας αναφέρει: «Λειτούργησα συναισθηματικά. Ήταν παλμός, ήταν νεύρο, ήταν ψυσιή. Δεν ήταν η απόφαση ενός ανθρώπου μόνο αλλά πολλών. Όλα τα παιδιά που διαδηλώναμε, αναλαμβάναμε κάποιο ποσοστό κινδύνου. Υπήρχαν πετροβολισμοί, πυροβολισμοί…».

«Με τις συνθήκες εκείνες της εποχής δυσκολεύτηκαν πολλά παιδιά. Η σκέψη ήταν ότι διεκδικούμε γη και ύδωρ από τους Τούρκους και τους Τουρκοκύπριους γιατί υπήρχε η μνήμη των κατεχομένων, ως τόπος δικός μας γεμάτος από δικές μας εμπειρίες. Εκείνη τη μέρα (της σύλληψης) είχε διαδήλωση το σχολείο μας για απελευθέρωση του Νίκου Νικολάου, του πρώτου συλληφθέντος. Ήταν μια εγγενής αντίδραση του τοπικού πληθυσμού»», εξηγεί και σταράτα περιγράφει τι έζησε στις φυλακές του Κιόνελι.

«Πέρασα από ανάκριση και βασανιστήρια 5 μέρες και φυλακίστηκα για 3 μήνες», λέει, τονίζοντας πως δεν ζητεί τιμές και αναγνώριση για ό,τι έκανε. «Αν αυτό που έκανα θεωρείται ηθικά θάρρος, μαγκιά, ηρωισμός, ας το κρίνουν οι άνθρωποι με το δικό τους μάτι. Έτυχε πολλές φορές αργότερα, όταν αποφυλακίστηκα, να ακούσω σε συζητήσεις εντελώς διαφορετικές απόψεις. Ότι δηλαδή δεν είχα δικαίωμα να προσβάλω τον άλλο λαό. Θεωρώ ότι αυτό το επιχείρημα δεν στέκει. Οι προσβεβλημένοι είμαστε εμείς από τον κατοχικό στρατό της Τουρκίας. Δεν γίνεται να θεωρώ ότι έφαγα τόσο ξύλο, καταπιέστηκα και πόνεσα μέσα στις φυλακές γιατί έφταιγα στην τελική», αναφέρει με πικρία.

«Η ζωή δεν λογαριάζεται σε εμπόλεμη ζώνη»

Σημειώνει, ωστόσο, ότι οι κίνδυνοι σε τέτοιες καταστάσεις είναι πολλοί και αστάθμητοι. «Θα μπορούσαν να με στήσουν στα έξι μέτρα και να με πυροβολήσουν. Η ζωή δεν λογαριάζεται σε εμπόλεμη ζώνη», λέει. «Έχει λογική ο πόλεμος; Εδώ ο στρατός και δεν έχει λογική όταν μπεις μέσα σ’ ένα στρατόπεδο», προσθέτει. Λόγω των διασυνδέσεων των γονιών του «γλύτωσε» και κάποιες κακουχίες.

«Η μάνα μου έστελνε επιστολές σε Πρωθυπουργούς και Υπουργούς. Ο δικηγόρος ήταν σε επαφή με μυστικές υπηρεσίες. Ο πατέρας μου είχε καλή φήμη στους Τ/κ διότι δεν συμμετείχε στις σφαγές τους. Έτρεξαν κάποιοι να γλυτώσουν κάτι απ’ αυτά που έπαθα». Οι στιγμές που έζησε όταν βγήκε έξω ήταν πρωτόγνωρες, όπως λέει. «Όταν βγήκα έξω… δοξάστηκα. Δόξα σοι ο Θεός που κατάφερα και βγήκα ζωντανός. Δόξα σοι ο Θεός που βρήκα μια αγκαλιά στους δικούς μου ανθρώπους να με θεραπεύσει».

Το αμούστακο αγόρι που δεν λογάριασε τίποτα

Ο Πέτρος Παπαλεοντίου γεννήθηκε στη Λευκωσία και έχει καταγωγή από το Ριζοκάρπασο και το Δάλι. Μαζί με την οικογένειά του έμενε στην Αμμόχωστο μέχρι το 1974. Ο πατέρας του ήταν αγωνιστής της ΕΟΚΑ και διευθυντής προσωπικού στο ξενοδοχείο SALAMIS BAY στην Αμμόχωστο. Μετά την εισβολή μετοίκησαν στην Αθήνα για μια καλύτερη ζωή, όπως λέει, και επέστρεψαν το 1985 στην Κύπρο. Η γενιά τότε δεν λειτουργούσε με πολιτικά κίνητρα. Οι αντιδράσεις ήταν φυσιολογικές στο πλαίσιο της διεκδίκησης για το αυτονόητο, την απελευθέρωση των σκλαβωμένων εδαφών.

«Σχέδια οικονομίας και εθνικής ασφάλειας προκύπτουν συνέχεια στον πολιτικό χώρο. Αλλά εμείς δεν ήμασταν πολιτικά πρόσωπα, ήμασταν μαθητές λυκείου. Ο λόγος της αντίδρασης των φοιτητών και των μαθητών πήγαζε από τον πόθο για απελευθέρωση και άρση της αδικίας που υπάρχει σε τούτο τον τόπο από το 1974 και εντεύθεν. Δεν είναι τόσο εύκολο να ισχυριστώ ότι μου έκλεψαν τα παιδικά μου χρόνια, τις μνήμες μου γιατί ήμουν πολύ μικρός όταν έγινε η εισβολή». Υπήρχαν, όμως, οι μνήμες του διωγμού, της προσφυγιάς, που γεννούσαν στους μαθητές τη σπίθα της εξέγερσης και της διεκδίκησης της δικαιοσύνης, των εδαφών μας. Ο πόνος του αποχωρισμού ήταν ο ίδιος για όλους.

«Τα δικά μου χρόνια αλλά και των γονιών μου και των άλλων ανθρώπων πριν την εισβολή, ο πόνος του αποχωρισμού και του γεγονότος ότι οι πρόσφυγες δεν μπορούσαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους, δημιουργούσε μιαν ανάγκη, να ζητήσουμε τα δικαιώματά μας».

Ο Σολωμός Σολωμού μέσα απ’ τα μάτια του

Σολωμός Σολωμού και Πέτρος Παπαλεοντίου. Δύο νέοι με ιστορίες που προσομοιάζουν. Ανέβηκαν και οι δύο δίχως δεύτερη σκέψη στον ιστό για να κατεβάσουν την τουρκική σημαία, να αποσείσουν από την αιμάσσουσα πατρίδα τον κατακτητή. Έξι χρόνια αργότερα, τον Αύγουστο του 1996, η ιστορία επαναλαμβάνεται με τραγικό επίλογο αυτή τη φορά.

«Από την ώρα που είδα τον Σολωμού στην τηλεόραση να βγαίνει στον ιστό και να κατεβαίνει αιμόφυρτος έπεσα σε βαρύ πένθος και δεν έτρωγα για μέρες. Την επιλογή όμως του συνανθρώπου και συντοπίτη μου, να κάνει κάποια ενέργεια επιθετική ή αμυντική σ’ ένα στρατιωτικό καθεστώς στο νησί και στην πατρίδα του, δεν τη θεωρώ καθόλου μα καθόλου άτοπη. Πιστεύω ότι ο άνθρωπος εκείνος είχε δικαίωμα, με την ελεύθερή του βούληση, να δώσει τη ζωή του, έστω και αν δεν το περίμενε ακόμα, για κάποιο σκοπό. Δικαιολογημένα έδρασε με τον τρόπο που έδρασε», συμπληρώνει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ: «Το θέλω αυτό το σκυλί, πυροβολήστε». Η διαταγή που δολοφόνησε τον Σολωμό Σολωμού

Οι μοτοσυκλετιστές στην Πύλη Βραδεμγούργου στο Βερολίνο

Ο σπόρος της αντίστασης

Ο Πέτρος Παπαλεοντίου κάνει αναφορά και στη σύλληψη των δυο Ελλήνων αξιωματικών στα σύνορα του Έβρου, οι οποίοι κρατούνται σε κλειστές φυλακές στην Ανδριανούπολη.

«Ως έφεδρος αξιωματικός τιμώ την αποστολή τους. Ευκταίο θα ήταν η ενέργεια των αξιωματικών μας να είχε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα χωρίς να συλλαμβάνονταν. Σε μια εμπόλεμη ζώνη ωστόσο, δυστυχώς πολλές φορές μετρούμε θύματα, συλληφθέντες κι αγνοούμενους». Κληθείς να απαντήσει στο πώς βλέπει τους σημερινούς νέους, ο Πέτρος, κόντρα στην αναμενόμενη απάντηση για την απάθεια της νέας γενιάς, με πράο λόγο λέει ότι δεν είναι υποχρεωτικό σήμερα να γίνονται τέτοιες ενέργειες.

«Δεν είναι κάτι αναγκαστικό. Η ζωή κερδίζεται με αγώνες και θυσίες. Η πραγματική ζωή, αυτή που περιέχει νοήματα υψηλά και αξίες πολλές οδηγεί, ωστόσο, σε πράξεις που κλειδώνουν την αιωνιότητα. Τίποτα δεν έσβησε, απλώς δεν υπάρχει λόγος αυτή τη στιγμή διότι ίσως να έχει πολύ πόνο η ζωή από μόνη της, για να προσθέσουμε ακόμα περισσότερο. Ο σπόρος υπάρχει στον άνθρωπο… Δεν θέλω να πω ότι είναι προνόμιο μόνο των προηγούμενων γενεών οι αγώνες για την ελευθερία και σήμερα σταμάτησε. Αλλιώς θα ήταν σαν να έλεγα ότι άλλαξε ο άνθρωπος και δεν έχει την ίδια φύση όπως ήταν παλιά. Κι όμως ο άνθρωπος είναι πάντα ίδιος».

Η λύση του Κυπριακού

Μια έντιμη λύση είναι το μυστικό για μια λειτουργική λύση στην Κύπρο, λέει ο Πέτρος. Μια λύση ως μια μορφή ειρήνης και αλληλοσεβασμού χωρίς να ελλοχεύει ο κίνδυνος ότι θα «γελάσει ο ένας του άλλου». «Έλληνες και Τούρκοι έχουμε στο πίσω μέρος του νου μας αυτό, ότι θα δώσουμε κάτι για να πάρουμε κάτι άλλο. Αν με δεχτούν εμένα για παράδειγμα έτσι όπως είμαι, με την ελληνική μου παιδεία και τα ακούσματά μου, ταυτόχρονα με εμπνέουν να τους αποδεχτώ κι εγώ όπως είναι», τονίζει.

Ο ίδιος πήγε στα κατεχόμενα, ωστόσο δεν θα μπορούσε να έχει αυτό τον τόπο στη σημερινή του κατάσταση ως τόπο ζωής του. «Δεν θα μπορούσα να τον έχω τόπο και πατρίδα μου υπ’ αυτές τις συνθήκες. Με περιφερόμενους δηλαδή Τούρκους στρατιώτες, με μουεζίνηδες στη διαπασών μέσα απ’ τα μεγάφωνα των τζαμιών, με γλώσσα που δεν κατέχω. Πρακτικά πιστεύω δεν θα μπορούσα να ζήσω εκεί, σ’ ένα ξενικό περιβάλλον όπως είναι σήμερα», λέει.

Σήμερα ο Πέτρος είναι πατέρας ενός 16χρονου παιδιού. Είναι σχεδόν κατηγορηματικός στην ερώτηση αν θα δεχόταν να κάνει ο γιος ό,τι έκανε ο ίδιος στην ηλικία του, πριν 28 χρόνια. «Ο Θεός να τον φυλάει. Έχει γνώμη δική του κι ελεύθερη βούληση. Του είπα να μην με τρομάξει. Να φοβάμαι δηλαδή ότι θα περάσει ό,τι πέρασα εγώ, επειδή εγώ τον προδιέθεσα», σημειώνει.

Ο μαθητής που σημάδεψε μια ολάκαιρη γενιά είναι λάτρης της μουσικής. Παίζει και γράφει στίχους και απολαμβάνει να περνά στιγμές με αγαπημένα του πρόσωπα. Η εμπειρία αυτή, αναντίρρητα ήταν μια από τις σκληρότερες της ζωής του. Όπως ομολογεί, σε κάθε δυσκολία που συναντά λέει στον εαυτό του, «Κοίτα να δεις Πετρή, αν τύχει και μπλέξεις σε τίποτα που έχει αγωνία, φόβο και κίνδυνο, να θυμάσαι ότι είναι ένας κύκλος που τον ξαναπέρασες και να τρομάξεις λιγότερο».

Θερμές ευχαριστίες στη μαθήτρια με τα σγουρά μαλλιά και την ελληνική σημαία, που μας θύμισε τον Πέτρο και την άσβεστη φλόγα τούτου του λαού και στον Λάζαρο Μαύρο για τη φωτογραφία του Πέτρου Παπαλεοντίου.