Της Ιλιάνας Κουλαφέτη 

Ένα παλιό τηλέφωνο με κυκλικό καντράν, μια γραφομηχανή, σπάνια βιβλία, φωτογραφίες μιας άλλης εποχής, γεωργικά εργαλεία του παρελθόντος, vintage ρούχα μπορεί να βρει κανείς στην καρδιά της Λευκωσίας, στο υπέροχα στημένο Flea Market of Nicosia. Ένα χώρο που θυμίζει το Μοναστηράκι της Αθήνας, ή τα μεγάλα παζάρια της Ευρώπης, το Flea Market στο Καϊμακλί, αποτελεί έναν επίγειο παράδεισο για τους αθεράπευτα ρομαντικούς κυνηγούς μικρών θησαυρών Ο κύριος Σώτος Σαζεΐδης από τον Τράχωνα της Λευκωσίας, μας μίλησε για αυτήν τη ριζοσπαστική του κίνηση, σε ένα νησί που κατά 50% θεωρεί τα αντικείμενα στα Flea Markets «παλιοπράματα». Όμως, τα πράγματα δεν έχουν έτσι, αφού μια βόλτα μόνο είναι ικανή να σε πείσει πως οι μικροί αυτοί θησαυροί είναι μια άμεση ανακύκλωση όχι μόνο αντικειμένων, αλλά ιδεών και ιστοριών.

«Γεννήθηκα και μεγάλωσα στον Τράχωνα της Λευκωσίας. Φύγαμε όταν ήμουν 14, είμαι γέννημα του ’60. Φεύγοντας από το Γυμνάσιο της Νεάπολης πήγα στην Τεχνική Σχολή από όπου και αποφοίτησα και έπιασα δουλειά στο εργοστάσιο του πατέρα μου έως το 2012. Έφτιαχνε μηχανήματα για το αεροδρόμιο και διάφορους χώρους της Κυβέρνησης γενικότερα, εδώ, στον χώρο που καθόμαστε. Παράλληλα όμως έκανα και δικά μου πράγματα.

Το 1993, άνοιξα ένα “ορθάδικο”. Μου αρέσουν τα νέα πράγματα, οι νέες ιδέες. Βέβαια, αυτό δεν είναι πάντα κάτι θετικό, όταν μια ιδέα είναι πρωτοποριακή πάντα χρειάζεται να αντέξεις την πρώτη περίοδο αντοχής, μέχρι να σε γνωρίσει ο κόσμος. Μετά αν πετύχει αυτό το κάτι, σε αντιγράφουν. Και μετά πρέπει διαρκώς να προσπαθείς για να το διατηρείς πριν χαλάσει η πρωτιά αυτή.

Όπως κι αν έχει, άνοιξα στο υπόγειο κέντρο του Αντωνάκης Μπαρ στην παλιά Λευκωσία, ένα ορθάδικο, το οποίο ονομαζόταν Theatro Club. Το ονόμασα έτσι γιατί η τελευταία του χρήση ήταν το 1969 και λειτουργούσε ως Θέατρο. Από το ’69 έως το ’93 παρέμενε κλειστό και τότε αποφάσισα να το νοικιάσω. Για διάφορους λόγους έκλεισε στους 8 μήνες αλλά τον χώρο δεν ήθελα να τον αφήσω. Ήταν τότε που το ίντερνετ μπήκε στη ζωή μας και αποφάσισα να ανοίξω το πρώτο ίντερνετ καφέ της Κύπρου (θα ακολουθήσει αφιέρωμα).

Ο κύριος Σώτος Σαζείδης από τον Τράχωνα της Λευκωσίας με τις φωτογραφίες από το πρώτο ίντερνετ καφέ της Κύπρου

Γύρω στο 2002 έκλεισα το ίντερνετ καφέ και εργαζόμουν μόνο με τον πατέρα μου. Με την κρίση όμως οι δουλειές άρχισαν να πέφτουν και έτσι το εργοστάσιο, εδώ που βρισκόμαστε έκλεισε το 2012. Το μισό το χώρισα και το νοίκιασα στη Διαρχονική Μουσική Σκηνή που λειτουργεί εδώ δίπλα μας. Το άλλο μισό το κράτησα για μένα. Στην αρχή σκέφτηκα να το κάνω παιδότοπο, όμως λόγω της κατεχόμενης ζώνης, τα πράγματα θα ήταν δύσκολα. Φαντάσου πως ολόκληρη η πίσω πλευρά, εδώ βόρεια του χώρου είναι κατεχόμενη. Σκέφτηκα, σκέφτηκα και κατέληξα στο Flea Market. Το είχα δει σε ένα από τα ταξίδια μου στην Αμερική, που το είχαν ως τρόπο ζωής. Γιατί; Πολύ απλά στην Κύπρο δεν υπήρχε και δεν υπάρχει άλλο! Ήμασταν και είμαστε το πρώτο και μοναδικό.

Επίσημα, ανοίξαμε το 2012 όμως τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα λόγω της κρίσης και μέχρι να βρούμε τα πόδια μας, έφτασε το 2013. Για αυτό λέμε πως μετράμε 5 χρόνια ζωής και γιορτάσαμε γενέθλια το 2018, και όχι το 2017».

Μέσα στη ρετρό αγορά θα βρείτε πολλές επιλογές: οι στημένοι πάγκοι που βρίσκονται εκεί κάθε Σαββατοκύριακο, όταν και ανοίγει για να λειτουργήσει, πουλάνε κάθε λογής πράγματα. Από πανέμορφες αντίκες – έπιπλα μέχρι πικ-απ και παλιά τηλέφωνα, λεπτοδουλεμένα υαλικά, μπρούτζινα διακοσμητικά, ξύλινα μικροαντικείμενα και vintage κοσμήματα είναι ένα μέρος από την… πραμάτεια που πουλάνε οι εκεί συνεργάτες του κύριου Σώτου.

«Υπάρχουν τα περίπτερα που έχουν μονίμως κάποια εκθέματα και υπάρχουν και κάποια περίπτερα που μπορούν να νοικιάσουν όσοι έχουν να πουλήσουν αντίκες ή χειροποίητα αντικείμενα. Και ένα περίπτερο το οποίο κάθε εβδομάδα νοικιάζεται σε διαφορετικό εκθέτη. Υπάρχει πάντα ποικιλία».

Όσο όμορφο κι αν φαντάζει στα μάτια μας το Flea Market, δυστυχώς πολύς κόσμος θεωρεί ότι είναι ένα παζάρι που πουλά «παλιοπράγματα». Κι αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα του κύριου Σώτου, ο οποίος με υπομονή και επιμονή διευκρινίζει κάθε φορά πως τα αντικείμενα που πουλά στα περίπτερά του, δεν είναι σκουπίδια από το παρελθόν αλλά αντικείμενα αξίας, που απλά δημιουργήθηκαν σε άλλη εποχή.

«Κοίταξε, ο κόσμος που σπούδασε εξωτερικό και ήρθε πίσω το αντιμετωπίζει με διαφορετικό τρόπο την αγορά. Επειδή, οι νέοι ειδικά, είδαν κι έζησαν έξω, ήρθαν σε επαφή με τα μεγάλα παζάρια του εξωτερικού. Μάλιστα, σε πολλές χώρες οι υπαίθριες αγορές ρετρό αντικειμένων αποτελούν και πρώτα στη λίστα σημεία ενδιαφέροντος, σαν αξιοθέατα. Δυστυχώς ο κόσμος της Κύπρου δεν έχει την ίδια άποψη. Θεωρούν πως εδώ μέσα πουλάμε σκουπίδια και παλιοπράγματα. Κι όλο αυτό απλά επειδή πρόκειται για χρησιμοποιημένα ρούχα και παλιά αντικείμενα. Πρόσεξε, παλιά πράγματα, όχι παλιοπράγματα.

Φαντάσου ότι στην Ευρώπη το πρώτο πράγμα που πωλείται στα παζάρια είναι τα παιδικά ρούχα, επειδή ξέρεις τα παιδιά μεγαλώνουν πολύ γρήγορα και δεν συμφέρει να αγοράζεις παιδικά. Ξέρω Αγγλίδα που σπούδασε τα παιδιά της με τα λεφτά που γλύτωσε από την αγορά νέων ρούχων για τα παιδιά της: τα είχε αγοράσει όλα από δεύτερο χέρι».

Ο Γιώργος Τσιάππας από τη Λευκωσία, βρήκε το «καταφύγιό» του στο Flea Market όπου πλέον εκθέτει τα περίτεχνα, χειροποίητα μαχαίρια του κάθε Σαββατοκύριακο. Θα τον βρεις ανάμεσα στο ατσάλι και τα μαχαίρια, σε έναν χώρο που μυρίζει ελιά πρόθυμο να σου μιλήσει για την πανέμορφη αυτή τέχνη. Αν προσέξεις αριστερά, εκθέτει και τα γνωστά λαπηθιώτικα μαχαίρια, ακολουθώντας την τέχνη της Λαπήθου, η οποία όχι τείνει να εξαφανιστεί, αναβιώνοντας έτσι την ιστορία και τον πολιτισμό της κατεχόμενης περιοχής (θα ακολουθήσει αφιέρωμα). Μπορείς να βρεις τον κύριο Γιώργο εδώ

Η ιστορία των Flea Markets

Ο κύριος Σώτος συνεχίζει την αφήγησή του για τη μεγάλη αυτή αγορά με πρωτοφανή ενθουσιασμό και γνώσεις γύρω από το ζήτημα.

«Ξέρεις τα Flea Markets υπάρχουν παντού στον κόσμο. Flea σημαίνει ψύλλος και η ονομασία έχει τη δική της ιστορία. Εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η κυβέρνηση της Γαλλίας κάλεσε τον κόσμο που είχε περισσότερα ρούχα να τα φέρει σε ένα παζάρι για να πάρει ο κόσμος που είχε χάσει την περιουσία του. Οι περισσότεροι τα είχαν φυλαγμένα σε γκαράζ και υπόγεια, με αποτέλεσμα τα ρούχα να γεμίσουν ψύλλους, έτσι ονομάστηκε το market, flea».

Στο εξωτερικό δε, τα Flea Markets, αποτελούν ολόκληρη φιλοσοφία. Όπως μας πληροφόρησε ο κύριος Σώτος στο εξωτερικό κυκλοφορούν περιοδικά για το πώς να διακοσμήσει κανείς το σπίτι του με αντικείμενα από τα Flea Market αλλά και εκπομπές που αναδεικνύουν αυτές τις αγορές. Στην Αμερική, στον Καναδά, στην Ευρώπη αποτελούν τρόπο ζωής.

Τα events και το θέατρο της αγοράς

«Κάποτε κάνουμε και κάποια events. Μια φορά κάναμε event μεταχειρισμένων ποδηλάτων και συγκεντρώθηκαν εδώ όσοι είχαν να πουλήσουν τα ποδήλατά τους, μια άλλη φορά κάναμε το ίδιο για βινύλια».

Αυτό όμως που τραβά ιδιαίτερα την προσοχή είναι το εσωτερικό θέατρο που διατηρεί ο κύριος Σώτος μέσα στο Flea Market με την ονομασία Flea Theater. Η ιστορία του οποίου ξεκίνησε μέσα από τα θεατρικά εργαστήρια που πραγματοποιούνταν στον χώρο και σιγά σιγά αυξήθηκε η ζήτηση για την ενοικίαση του χώρου. Όπερ και εγένετο και γεννήθηκε το μικρό flea theater. Σε αυτό φιλοξενούνται θεατρικές παραγωγές που προσελκύουν κόσμο κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, σχεδόν κάθε βδομάδα. Στον μικρό χώρο που έχει στηθεί, γνωστός και ως black box theater, ο κόσμος νιώθει περισσότερη οικειότητα με την παράσταση.

Για να χαθείς μέσα στα περιπτεράκια θέλεις χρόνο. Να κινηθείς ανάμεσα στους διαδρόμους και να χαθείς στη μαγεία που προσφέρουν τα σπάνια αντικείμενά του. Να συνομιλήσεις με ανθρώπους αυτής της άλλης πάστας, που δίνουν αξία στις λησμονημένες ιστορίες και να ακουμπήσεις τα αντικείμενα που διηγούνται από μακριά πως έζησαν τις πιο ρετρό σκηνές που κοιτάξαμε στην ασπρόμαυρη οθόνη μας.

Για αυτό εμείς προτείνουμε να αφιερώσετε ένα Σάββατο, μια Κυριακή και να χαθείτε στον υπέροχα ρετρό κόσμο του Flea Market of Nicosia. Να γνωρίσετε από κοντά την κυρία Γιάννα με την υπέροχη, vintage boutique ρούχων της, τον κύριο Γιώργο με τα περίτεχνα χειροποίητα μαχαίρια του και τους σιωπηλούς και συγκεντρωμένους στο έργο τους, κυνηγούς θησαυρών.