Την 22α Σεπτεμβρίου 1940 οι κάτοικοι της Κύπρου βγήκαν από το συνηθισμένο τους πρόγραμμα, όταν άκουσαν υπόκωφους κρότους. Σήκωσαν το βλέμμα τους ψηλά στον ουρανό και τότε αντίκρισαν ιταλικά αεροπλάνα τα οποία αδιακρίτως και ανεπιτυχώς προσπαθούσαν να βομβαρδίσουν το νησί από αέρος. Ήταν η πρώτη αεροπορική επιδρομή του Μουσολίνι εναντίον της Κύπρου, στο ξεκίνημα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

«Ευρισκόμην εις το μαγειρίον του ξενοδοχείου μου, όταν όλως αιφνιδίως ήκουσα δύο βαρείς υπόκωφους κρότους, και ησθάνθην, ότι εδονείτο το τριώροφον κτήριον του ξενοδοχείου. Κατ’ αρχάς ενόμισα, ότι επρόκειτο περί σεισμού, αλλ’ αστραπιαίως επανήλθον εις την μνήμην μου οι κρότοι πολεμικών εκρήξεων και έσπευσα προς το παράθυρον, εκ του οποίου είδον στήλην ύδατος εις την θάλασσαν, εις απόστασιν 400 περίπου μέτρων εκ της ακτής.

Βόμβες αεροπλάνου που δεν εξερράγησαν στον βομβαρδισμό της Κύπρου από Ιταλικά και Γερμανικά αεροσκάφη κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι βόμβες βρίσκονται στο Μουσείο Αστυνομίας

Ητένισα τον ουρανόν και είδον διαγράφοντα κύκλους υπεράνω μας τα βομβαρδιστικά. Ταύτα είχον ρίψη ήδη τας πρώτας βόμβας των, αι οποίαι απέτυχον του στόχου των, ριφθείσαι εις τη θάλασσαν. Συνεχίζοντας την πτήσιν των τα αεροπλάνα διέγραψαν νέους κύκλους και όταν έφθασαν πάλι υπεράνω του ιδίου περίπου μέρους εξαπέλυσαν δευτέραν επίθεσιν εκ πέντε βομβών, αι οποίαι επίσης αστόχησαν.

Η αστοχία αυτή δεν απήλπισε τους επιδρομείς, οι οποίοι εξετέλεσαν και τρίτην κυκλικήν πτήσιν, ρίψαντες και άλλας ταυτοχρόνως βόμβας, αι οποίαι έπεσαν εις την θάλασσαν».

Στόχος, ο Ξερός

Αν και οι Ιταλοί στόχευαν να βομβαρδίσουν το μεταλλευτικό λιμάνι Ξερού, δεν τα κατάφεραν. Ωστόσο, την επόμενη μέρα οι κάτοικοι του Ξερού συγκεντρώθηκαν κατά ομάδες έξω από τα καταστήματα και τα καφενεία και αντάλλασσαν εμπειρίες για το πώς βίωσαν τους βομβαρδισμούς. Αν και η ανησυχία ήταν έκδηλη, πολλοί επέστρεψαν στις δουλειές τους, όμως οι γυναίκες και τα παιδιά έκλαιγαν και μοιρολογούσαν καλώντας τα θεία να αποτρέψουν ένα νέο τέτοιο κίνδυνο.

Εξαρτήματα Ιταλικού αεροσκάφους που κατέρριψαν οι Άγγλοι κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου

Βόμβες και ενθύμια

Παρόλη την ανησυχία που προκάλεσε το αναπάντεχο αυτό γεγονός, οι Κύπριοι δεν πτοήθηκαν. Κι έτσι την επόμενη μέρα έσπευσαν στον κόλπο της Μόρφου προκειμένου να συλλέξουν διάφορα θραύσματα από τις βόμβες και να κρατήσουν ως ενθύμια.

Ωστόσο, προς μεγάλη τους απογοήτευση δεν βρήκαν τίποτα από τις βόμβες. Βρήκαν όμως δεκάδες ψάρια τα οποία είχε εκτινάξει από τη θάλασσα ο βομβαρδισμός και έτσι μέσα στη δίνη του πολέμου, η Κύπρος έστησε ένα τεράστιο πανηγύρι όπου νυχθημερόν έψηναν ψάρια, ενώ οι αγορές της Λευκωσίας τις επόμενες μέρες γέμισαν ψάρια σε πολύ χαμηλές τιμές.

Κύπριοι κρύβονται στα χαρακώματα

Ο επόμενος βομβαρδισμός της Κύπρου πραγματοποιήθηκε ένα χρόνο μετά, αφού στο μεταξύ οι Ιταλοί επιτέθηκαν ανεπιτυχώς στην Ελλάδα. Καθόλη τη διάρκεια του Β’Π.Π., η Κύπρος βομβαρδίστηκε 40 φορές από τους Ιταλούς, τους Γερμανούς αλλά και από τη γαλλική φιλογερμανική κυβέρνηση του Βισύ.

Πληροφορίες: Χαράλαμπος Γ. Χαραλάμπους, «Όταν ο Άξονας βομβάρδισε την Κύπρο», Χρονικό του Πολίτη, έκδοση Δ’, τχ. 1, 4 Μαρτίου 2018