11 Ιουλίου 2011. Γύρω στις 05:50 τα ξημερώματα, η τρομερή έκρηξη που σημειώθηκε στη ναυτική βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί της Λεμεσού, αναστάτωσε τη γύρω περιοχή. Τα 98 εμπορευματοκιβώτια που περιείχαν πυρίτιδα εξερράγησαν άφησε πίσω της 13 νεκρούς, 62 τραυματίες, ανείπωτες καταστροφές κι ένα τεράστιο πλήγμα στην οικονομία του τόπου. Η μέρα που δεν ξημέρωσε ποτέ, πρόσθεσε ακόμη ένα τραγικό πλήγμα στον ήδη μαυρισμένο κυπριακό Ιούλη.

Το χρονικό

Τα εμπορευματοκιβώτια δεν ήρθαν από το πουθενά και η έκρηξη δεν έπιασε κανέναν εξ απροόπτου. Βρίσκονταν στην Κύπρο ήδη από το 2009 και οι απελπιστικές επιστολές του Διοικητή Πλοίαρχου Ανδρέα Ιωαννίδη, για απομάκρυνσή τους, έπεφταν διαρκώς στο κενό. Το κακό θα γινόταν με μαθηματική ακρίβεια, όμως οι αρμόδιοι επέλεξαν να μην ασχοληθούν σοβαρά με το ζήτημα. Τους αρκούσε «να ραντίζουν τα εμπορευματοκιβώτια με νερό» για να αποφευχθεί τυχόν έκρηξη τους.

9 Ιανουαρίου 2009: Στο λιμάνι Bandar Abbas του Ιράν το πλοίο m/v1 Monchegorsk φορτώθηκε με 98 εμπορευματοκιβώτια και 231 δέματα με αποστολέα την εταιρεία Rosmachin Company Tehran-Iran. Στις 11 Ιανουαρίου αναχώρησε με προορισμό τη Λαττάκια της Συρίας.

19 Ιανουαρίου 2009: Δέκα μέρες αργότερα πλοίο του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ ανέκοψε το πλοίο m/v1 Monchegorsk στην Ερυθρά Θάλασσα και κατόπιν έρευνας, κρίθηκε πως παραβίαζε τα Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Τότε η Κυπριακή Δημοκρατία ανέλαβε την κατάσχεση του πλοίου.

29 Ιανουαρίου 2009: το πλοίο αγκυροβόλησε στο Λιμάνι της Λεμεσού και κατόπιν επιθεώρησης αποφασίστηκε όπως τα 98 εμπορευματοκιβώτια τοποθετηθούν σε χώρο της Ναυτικής Βάσης στο Μαρί.

31 Αυγούστου 2009: Ο τότε Πρόεδρος της ΚΔ, Δημήτρης Χριστόφιας, σε συνάντησή του στη Δαμασκό με τον Πρόεδρο της Συρίας συζήτηση το θέμα των κιβωτίων διαβεβαιώνοντάς τον πως το φορτίο θα παραμείνει φυλαγμένο στη Συρία, ασφαλές, έως ότου αυτό επιστραφεί στη Συρία ή το Ιράν.

1 Σεπτεμβρίου 2010: Μετά από πιέσεις του ΓΕΕΦ το Υπουργείο Άμυνας έστειλε τρεις επιστολές στο Υπουργείο Εξωτερικών πληροφορώντας για τα πρακτικά προβλήματα που προκαλούσε η φύλαξή του. Το ΥΠΑΜ ζητούσε από το Κράτος να συνεργαστεί με άλλες υπηρεσίες και να διευθετηθεί το ζήτημα.

 

7 Φεβρουαρίου 2011: Μετά από νέα επιστολή του Γενικού Διευθυντή του ΥΠΑΜ πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο ΥΠΕΞ κατά τη διάρκεια της οποίας εγέρθηκαν σοβαρά ζητήματα γύρω από τη φύλαξη του φορτίου αλλά και την ασφάλεια του προσωπικού που το φρουρούσε.

4 Ιουλίου 2011: Ένα από τα εμπορευματοκιβώτια παραμορφώθηκε επικίνδυνα και ο ΥΠΑΜ έδωσε οδηγίες στον Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Αμύνης όπως συγκροτηθεί Ομάδα Εμπειρογνωμόνων η οποία θα επιθεωρούσε το εμπορευματοκιβώτιο.

8 Ιουλίου 2011: Πραγματοποιήθηκε η τελευταία σύσκεψη πριν την καταστροφή στην οποία αποφασίσθηκε η κατάβρεξη των κιβωτίων και η απομάκρυνση του παραμορφωμένου.

11 Ιουλίου 2011, η μαύρη μέρα

Στις 03:40 τα ξημερώματα ο Φάνος Γιάλλουρος, Τεχνικός στον Ηλεκτροπαραγωγικό Σταθμό της ΑΗΚ Βασιλικού, ανέφερε πως πρόσεξε κάποιες λάμψεις στον ουρανό.

Δέκα λεπτά αργότερα άλλος τεχνικός ανέφερε πως άκουσε μία έκρηξη. Όπως πληροφορήθηκε από τον Φάνο Γιάλλουρο, η έκρηξη προερχόταν από τον χώρο του στρατοπέδου.

Στις 04:00 το πρωί, οι τεχνικοί επικοινώνησαν με την Πυροσβεστική Λεμεσού, όπου τους λένε ότι πρέπει να πληροφορηθεί η ΕΜΑΚ Κοφίνου. Ταυτόχρονα οι ναύτες ενημερώνονται για την ύπαρξη φωτιάς και ετοιμάζονται.

Στις 04:25 δύο πυροσβεστικά οχήματα αναχώρησαν από την ΕΜΑΚ Κοφίνου με κατεύθυνση το Μαρί. Στις 04:42 ο Αξιωματικός Υπηρεσίας με άλλους στρατιωτικούς και στρατιώτες κατευθύνθηκαν προς το σημείο της φωτιάς. Στις 04:50 ο Διοικητής του Ναυτικού, Ανδρέας Ιωαννίδης έφθασε στη Ναυτική Βάση ενώ στις 05:17 έφθασε και ο Διοικητής της Βάσης, Λάμπρος Λάμπρου. Την ίδια στιγμή ο Ανδρέας Ιωαννίδης ζητούσε από το ΓΕΕΦ να στείλει ελικόπτερα. Στις 05:20 η φωτιά είχε ήδη εξαπλωθεί και όσοι βρίσκονταν στη Βάση προσπαθούσαν καταβάλλοντας υπεράνθρωπες προσπάθειες να κατασβήσουν τη φωτιά. Μισή ώρα αργότερα οι προσπάθειες τελείωσαν, Η μεγάλη έκρηξη που σημειώθηκε μετέτρεψε την περιοχή σε κρανίου τόπο, σκοτώνοντας 13 ανθρώπους και τραυματίζοντας άλλους 62.

Στις 14:00 το μεσημέρι, ο ΥΠΑΜ Κώστας Παπακώστας και ο Αρχηγός της ΕΦ υπέβαλαν την παραίτησή τους στον Πρόεδρο Χριστόφια.

Την ίδια μέρα ξεκίνησε μεγάλη κινητοποίηση από το οργισμένο πλήθος που ζητούσε δικαίωση έξω από το Προεδρικό Μέγαρο. Οι διαδηλώσεις διήρκησαν περισσότερο από ένα μήνα ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που ο κόσμος δέχθηκε δακρυγόνα από τις δυνάμεις ασφαλείας του Κράτους που προσπαθούσαν να τους διαλύσουν. Το σύνθημα όμως παρέμενε το ίδιο: Δικαίωση. Οι διαδηλωτές που δεν χρειάζονταν δακρυγόνα για να κλάψουν παρέμεναν έξω από το Προεδρικό ζητώντας την άμεση παραίτηση του Προέδρου.

14 Ιουλίου 2011: Το Υπουργικό Συμβούλιο διόρισε τον Πολύβιο Γ. Παπαπολυβίου ως Μονομελή Ερευνητική Επιτροπή για διεξαγωγή της νενομισμένης ερευνητικής διαδικασίας. Ωστόσο το πόρισμά του αγνοήθηκε. Ο ίδιος σημείωσε:

«Σέβομαι και τιμώ τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και ως άνθρωπο και ως πολιτικό ηγέτη. Ποία ήταν, όμως, η αντίδραση του Προέδρου; Το «δεν γνωρίζω». Αυτό είναι απαράδεκτο. Η επίκληση της άγνοιας και της μη ενημέρωσης, σε ένα τόσο σημαντικό θέμα, δημιουργεί όχι μόνο θέμα εμπιστοσύνης στον ίδιο τον Πρόεδρο και στην Κυβέρνηση, αλλά και στο ίδιο το κράτος. Ο Πρόεδρος αποδίδει ευθύνες στους συνεργάτες του – σωστά, αλλά τις έχει και ο ίδιος».

Οι ένοχοι

Για το φρικτό έγκλημα στη βάση του Μαρί καταδικάστηκαν οι εξής:  Κώστας Παπακώστας με την κατηγορία της ανθρωποκτονίας και της πρόκλησης θανάτου εξ’ αμελείας και οι Ανδρέας Νικολάου, Χαράλαμπος  Χαραλάμπους και Αντρέας Λοϊζίδης με την κατηγορία της πρόκλησης θανάτου εξ’ αμελείας. Οι  πρώην Υπουργός Εξωτερικών Μ. Κυπριανού και τέως υπαρχηγός της Εθνικής Φρουράς Σ. Αργυρού αθωώθηκαν και απαλλάχτηκαν από τις κατηγορίες.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Δημήτρης Χριστόφιας, δεν αποδέχτηκε ποτέ τις κατηγορίες. Ούτε πολιτικές ούτε προσωπικές. Για την ακρίβεια, δεν ζήτησε καν συγγνώμη για την τραγωδία που προκλήθηκε κατά τη διάρκεια της προεδρικής του θητείας.

Πληροφορίες για το χρονικό της έκρηξης πάρθηκαν από το άρθρο του Ρεπορτερ