Της Μαρίας Χριστοδούλου

Κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας στην Κύπρο κάθετι «ελληνικό» αποτελούσε εστιακό σημείο των εθνικών πόθων των Ελλήνων του νησιού, για Ένωση. Χαρακτηριστικό δείγμα αυτού ήταν οι επισκέψεις του θρυλικού εύδρομου του τότε Βασιλικού Ναυτικού «Ναύαρχος Μιαούλης» και του ατμοδρόμων «Ελλάς»,  στη Λεμεσό και στη Λάρνακα τον Ιούνιο του 1884 και τον Σεπτέμβριο του 1886 αντίστοιχα, που προκάλεσαν ρίγη συγκινήσεως στον λαό.

Οι επισκέψεις

Το εύδρομο «Ναύαρχος Μιαούλης» που ναυπηγήθηκε το 1878 στο γαλλικό ναυπηγείο των Forges et Chantiers στην Seyne της Τουλόν, κατέπλευσε στον Πειραιά το 1879 και έπιασε λιμάνι στη Λεμεσό και τη Λάρνακα τον Ιούνιο του 1884. Τον αξιωματικό του πλοίου δέχτηκε ο Υποπρόξενος Καλούτσης στο Υποπροξενείο της Λεμεσού. Άκρως χαρακτηριστικές και ζωηρές είναι οι περιγραφές των εφημερίδων:

«… και πλήρεις παίδων του Σχολείου περιεκύκλωσαν τον Μιαούλην μετ’ ενθουσιωδεστάτων ζητωκραυγών. Πάραυτα η μουσική του πλοίου ανέκρουσε τον εθνικόν ύμνον… μέχρι της δεκάτης εσπερινής επαιάνιζεν εν τη του διοικητηρίου πλατεία του πλήθους ενθουσιώντος και φαιόρως χαιρετίζοντος το Ελληνικόν εύδρομο»[1]

Το «Ναύαρχος Μιαούλης» αναχώρησε την επόμενη μέρα για Λάρνακα. Η Φωνή της Κύπρου έγραφε

«Από της παρελθούσης Κυριακής 27 Μαΐου/8 Ιουνίου, ημέρας καθ’ ην εισέπλευσεν ο ‘Ναύαρχος Μιαούλης’ εις τον όρμον της Λάρνακος, μέχρι σήμερον ετελείτο συνεχής πανήγυρις λαού ενθουσιώντος…»[2]

Ο Ιερομόναχος Σωφρόνιος Γ. Μιχαηλίδης αναφέρει ότι ο κυβερνήτης του εύδρομου συνοδευόταν από τον Έλληνα Πρόξενο, ενώ οι Λαρνακείς, αναμένοντας στους Ύψαρους της Αραδίππου, από τον υπέρμετρο ενθουσιασμό τους απόζευξαν τα άλογα από την άμαξα και την έσυραν οι ίδιοι μέχρι τη Σκάλα.[3] 

Ευνόητο είναι το γεγονός πως ανάλογες εκδηλώσεις του εθνικού φρονήματος ξέσπασαν και στις άλλες πόλεις του νησιού. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του κυβερνήτη του «Ναύαρχος Μιαούλης» στο Ελληνικό Προξενείο στη Λάρνακα επικρατούσε πανικός, με πλήθος κόσμου να συρρέει συνεχώς ζητωκραυγάζοντας υπέρ της Ελλάδας και του Βασιλιά.[4]

Τα νέα έφτασαν μέχρι την Ελλάδα

Ο απόηχος της πανηγυρικής ατμόσφαιρας είχε φτάσει και στην Ελλάδα, αφού η Νέα εφημερίς της Αθήνας έγραφε ότι τις ζητωκραυγές δε σταμάτησε να συνοδεύει «…από περάτων έως περάτων η ευχή υπέρ της ενώσεως της Κύπρου μετά της Ελλάδος».[5] Δύο χρόνια αργότερα, το Σεπτέμβριο του 1886, επαναλήφθηκε το ίδιο σκηνικό με την άφιξη του ατμοδρόμων «Ελλάς».[6]

Το ατμοδρόμων μετονομάστηκε σε «Ελλάς» μετά την εξορία του Όθωνα. Ήταν το «Αμαλία ΙΙ». Πηγή: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος»

«Οι από αιώνων κεχωρισμένοι και της μητρικής αγκάλης εστερημένοι υιοί…»

Τέτοια περιστατικά θεωρούνταν από τους Έλληνες της Κύπρου

«Ως εν αδιόρατον τηλεγραφικόν σύρμα θαυμασίως διατηρούν εν ταις καρδιαίς των υποδούλων Ελλήνων αμείωτον την ηλεκτρικήν στήλην των πατριωτικών αισθημάτων και μεταβιβάζον πιστώς τους μεν στεναγμούς των αποπλανημένων τέκνων προς την προσφιλή και πολυπόθητον μητέρα, τας δε ευχάς της μητρός προς τα αποκεχωρισμένα αυτής πολυπαθή τέκνα˙ ως εις αδιόρατος και μυστηριώδης ισχυρός δεσμός, συνδέων καρδίας και ενών πόθους δούλων και ελευθέρων αδελφών…»[7]

Χρόνια αργότερα, οι πόθοι των «δούλων αδελφών» για Ένωση μετουσιώθηκαν στον αγώνα της ΕΟΚΑ.

 

[1] Εφημερίδα Φωνή της Κύπρου, Λευκωσία 26 Μαΐου/7 Ιουνίου 1884.

[2] Εφημερίδα Φωνή της Κύπρου, Λευκωσία 2/14 Ιουνίου 1884.

[3] Ιερομόναχος Σωφρόνιος Γ. Μιχαηλίδης, «Ιδιαίτερες στιγμές από το ζωή της Λάρνακας περασμένων εποχών», στο Ιστορία της Λάρνακας, Λάρνακα 2005, σ. 227. σσ. 213-230

[4] Για πλήρη περιγραφή ολόκληρης της εβδομάδας κατά την οποία το εύδρομο «Ναύαρχος Μιαούλης» ήταν αγκυροβολημένο στη Λάρνακα και για λεπτομέρειες βλέπε Εφημερίδα Φωνή της Κύπρου, Λευκωσία 2/14 Ιουνίου 1884 και Εφημερίδα Αλήθεια, Λεμεσός 2/14 και 9/21 Ιουνίου 1884.

[5] Εφημερίδα Νέα εφημερίς, Αθήνα 1/13 Ιουνίου 1884.

[6] Εφημερίδα Αλήθεια, Λεμεσός 13/25 Σεπτεμβρίου 1886, Εφημερίδα Ένωσις, Λάρνακα 13/25 Σεπτεμβρίου 1886 και Γιώργος Γεωργής, Η Λάρνακα των Μαυοΐδηδων και του εμπορίου, 1878-1937: Σπουδές και προσεγγίσεις στη μικροϊστορία μιας πόλης, Λάρνακα 2009, σ. 103.

[7] Εφημερίδα Σάλπιγξ, Λεμεσός 8/20 Ιουνίου 1892.