Τέσσερα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του χωριού Επισκοπή της Λεμεσού, βρίσκεται ο λοφίσκος του Κουρίου, όπου αναπτύχθηκε το αρχαίο κυπριακό βασίλειο από τους Αχαιούς γύρω στον 13ο ή 12ο αιώνα π.Χ.

Κατά μήκος του παλαιού-δρόμου και 2,5 χμ δυτικά από το χώρο της αρχαίας πόλης, συναντά κανείς τον αρχαίο ναό του Απόλλωνα Υλάτη, προστάτη του Κουρίου. Αρχικά, ο ναός φαίνεται να ήταν αφιερωμένος σε κάποια ερμαφρόδιτη γενειοφόρο θεά της γονιμότητας, ίσως τη θεά Αττορίτ. Με την κάθοδο των Αχαιών στο νησί και τον εξελληνισμό της Κύπρο στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού, ο ναός αφιερώθηκε στον θεό Απόλλωνα, τον Υλάτη. Το ιερό καταστράφηκε το 375 μ.Χ, λέγεται από σεισμό. Άλλες απόψεις υποστηρίζουν πως  οι καταστροφές και οι λεηλασίες έρχονται από ανθρώπινα χέρια, κατά την περίοδο του βίαιου εκχριστιανισμού από το Βυζάντιο.

Στο κέντρο του ναού υπάρχει ένας ηλιακός δίσκος που κρύβει ένα μυστικό, σχετικό με τη λατρεία του θεού.

Ο ναός του Απόλλωνα Υλάτη στο Κούριο/Φωτογραφία ancient praxis

Το μυστικό του ναού

Δεκάδες άτομα συγκεντρώθηκαν στις 21 Ιουνίου 1991, για να παρακολουθήσουν από κοντά τη σχέση του ναού με τον ήλιο. Σύμφωνα με τον Γόρη Γρηγοριάδη, που εξήγησε στο Περιοδικό τι συμβαίνει, ο ήλιος κάθε χρόνο στις 21 Ιουνίου – που είναι και η μεγαλύτερη και η φωτεινότερη του χρόνου – ευθυγραμμίζεται στις 12 ( 1 μ.μ. θερινής ώρας) με τον ηλιακό δίσκο του αρχαίου ναού στο Κούριο. Αυτή ευθυγράμμιση διαρκεί μόνο ένα λεπτό.

Κατά την ερμηνεία του, οι αρχαίοι Έλληνες του νησιού ήθελαν να δοξάσουν και να ευχαριστήσουν τον ηλιακό θεό κατά τη μεγαλύτερη φωτεινότητά του πάνω στη γη. Η τοποθεσία για να κτισθεί ο ναός του Απόλλωνα, δεν ήταν καθόλου τυχαία.

Ο Υλάτης θεός

Η Ύλη ήταν μικρή αρχαία πόλη, κοντά στην περιοχή του Κουρίου, η οποία διατηρήθηκε μέχρι τα χρόνια του Τραϊανού. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, ο μικρός οικισμός μάλλον κτίσθηκε και διατηρήθηκε για να εξυπηρετεί τις ανάγκες του ναού που βρισκόταν κοντά. Πήρε την ονομασία της από τον θεό Απόλλωνα τον Υλάτη, δηλαδή τον «Προστάτη των Δέντρων».