Αν περιπλανηθείς σε διάφορα χωριά της επαρχίας Λεμεσού ή Πάφου, ίσως σε κάποια χωράφια να συναντήσεις υπερυψωμένους, τρύπιους μονόλιθους. Οι τεράστιες αυτές πέτρες, που στα κυπριακά έμειναν γνωστές ως «πέτρες ριζιμιές», βρίσκονται ενίοτε κοντά σε ναούς και εκκλησίες, προσδίδοντας στην ύπαρξή τους μεγαλύτερο ενδιαφέρον και μυστήριο. Η ύπαρξή τους, φορτωμένη με λαϊκούς θρύλους και ιστορίες απίθανες της λαϊκής φαντασίας, αποτελούσαν για αιώνες ένα τεράστιο μυστήριο.

Λαϊκή φαντασία

Οι τεράστιες πέτρες, ανθρώπινα κατασκευάσματα άλλων εποχών, στέκουν ακόμη αγέρωχες σε διάφορες περιοχές, με μια συμμετρική τρύπα στο μέσο. Πολλοί θεώρησαν πως οι τεράστιοι ογκόλιθοι, υποδείκνυαν τοποθεσίες μεγάλων κρυμμένων θησαυρών και ακόμη περισσότεροι, στηριγμένοι σε αυτόν τον θρύλο, προσπάθησαν να σκάψουν τη γη γύρω από τους λίθους για να τον εντοπίσουν.

Οι Λυκάωνες

Άλλοι θεώρησαν πως όταν ο ήλιος περνούσε μέσα από την τρύπα, κάτι «μαγικό» συνέβαινε. Συνδυασμένο με διάφορες παγανιστικές λατρείες, δεν ήταν λίγοι αυτοί που υποστήριζαν πως αναφέρουν πως όταν υπήρχε πανσέληνος μπορούσε να μπεις και να βγεις από τις τρύπες για να εμφανιστούν οι Λυκάωνες. Τότε θα πραγματοποιούσαν οποιαδήποτε επιθυμία σου, χωρίς να «στάξει αίμα».

Οι θεραπευτικές πέτρες

Τις πρώτες επιστημονικές απαντήσεις γύρω από το μυστήριο των τρυπημένων λίθων έδωσε ο αρχαιοκάπηλος Λουίτζι Πάλμα ντι Τσεσνόλα, ο οποίος κατέληξε πως οι λίθοι σχετίζονται με τη λατρεία της θεάς Αφροδίτης. Βάσει αυτής της θεωρίας, πολλές γυναίκες πίστεψαν πως οι μονόλιθοι έχουν θεραπευτικές ιδιότητες και γιατρεύουν τη στειρότητα. Για αυτό πολλές γυναίκες που δεν μπορούσαν να τεκνοποιήσουν πέρναγαν μέσα από την τρύπα της πέτρας προκειμένου να θεραπευτούν.

Λέγεται πως το τελετουργικό της θεραπείας συμβαίνει μέχρι τις μέρες μας, με έναν πιο κρυφό χαρακτήρα.

Μάλιστα, ο Αθανάσιος Σακελλάριος, στον πρώτο τόμο «Τα Κυπριακά» που εξέδωσε το 1890, περιγράφει τους δύο μονόλιθους στην περιοχή Κουκλιών της επαρχίας Πάφου και προσθέτει «ευρέθησαν 5 εν τη κώμη Ανώγυρα, 6 εν τη παρά την Ανώγυραν κοιλάδι, 4 εν τη κώμη Αγίω Στεφάνω […] αι των εγχωρίων Κυπρίων γυναίκες αι μη τίκτουσαι τέκνα, ανεβαίνουσι προς θεραπείαν της εαυτών στειρώσεως».

Η απάντηση

Το 1889 ο Χόγκαρθ ανέφερε πως οι Κύπριοι θεωρούσαν τις πέτρες ιερές αλλά μάλλον ήταν ελαιοπιεστήρια, συμφωνώντας με την άποψη που εξέφρασε πρώτος ο Guillemard.

Την τελική απάντηση έδωσαν οι αρχαιολόγοι το 1970, όταν δήλωσαν πολύ απλά πως οι πέτρες ήταν ελαιοπιεστήρια που δημιουργήθηκαν την Εποχή του Χαλκού. Οι απαντήσεις όμως δεν έπεισαν κανέναν και έτσι μέχρι σήμερα, πολλοί άνθρωποι επισκέπτονται «κρυφά» τις πέτρες, ευελπιστώντας στις θεραπευτικές τους ιδιότητες.