Όμορφη και μυστήρια, άλλοτε καλόκαρδη κι άλλοτε ανελέητη, δυναμική, ανεξάρτητη και μυθική. Η Ρήγαινα, η μεσαιωνική βασίλισσα της Κύπρου απαντάται παντού. Στις παραδόσεις, τους θρύλους, τα τραγούδια,  στα μεσαιωνικά κτίσματα, τα βουνά και τις σπηλιές του νησιού. Κάθε γωνιά κρύβει και μια ιστορία.  Άλλοτε εξουσιάζει από τον βασιλικό της θρόνο, άλλοτε δίπλα στο πλευρό του συζύγου της. Άγνωστη και πασίγνωστη ταυτόχρονα, σχετίζεται με πολλά ιστορικά και θρυλικά πρόσωπα. Ένα από αυτά κι ο Διγενής Ακρίτας.

Το κρυφτό του Διγενή και της Ρήγαινας

Κοντά στο ακρωτήρι του Ακάμα και δυτικά του Νέου Χωρίου Πάφου και των Λουτρών της Αφροδίτης, λέγεται πως υψώνεται το βουνό της Ρήγαινας. Σε αυτό το βουνό έπαιξαν κρυφτό ο Διγενής και η Ρήγαινα. Σύμφωνα με τον θρύλο, οι δύο νέοι διατηρούσαν ερωτική σχέση. Η όμορφη βασίλισσα όμως πιο πονηρή και γρήγορη, φρόντιζε να «σαντανώνει» διαρκώς τον Διγενή που έψαχνε σε λάθος δρόμους. Κι έτσι η περιοχή όπου ξεκίνησε το παιχνίδι τους ονομάστηκε «Σανταλιές».

Το παιχνίδι συνεχίστηκε. Κι η Ρήγαινα που είχε φροντίσει να κρυφτεί για τα καλά, αποφάσισε κάποια στιγμή να εγκαταλείψει το πρόχειρο καταφύγιό της, αποφασισμένη να εντοπίσει τον Διγενή. Ξαφνικά διασταυρώθηκαν οι δρόμοι τους σε μία πηγή και το σημείο ονομάστηκε «Σταυροπηγή».

Όμως, για λίγο αφού και πάλι εξαφανίστηκε η όμορφη βασίλισσα. Κι όσο συνέχιζαν το κρυφτό, τόσο η ώρα πέρναγε κι άρχισε να νυχτώνει. Ξαφνικά ο Διγενής ένιωσε κοντά του την Ρήγαινα, όμως ήταν πολύ σκοτεινά για να την πιάσει. Κι η περιοχή ονομάστηκε «Σκοτεινή».

Το παιχνίδι συνεχίστηκε και στη μαύρη νύχτα, με τη Ρήγαινα να πλησιάζει τον Διγενή και πάλι να χάνεται. Όταν σε κάποια από τα βουνά, έφτασε και πάλι πολύ κοντά ο Ακρίτας να την πιάσει, δεν τον βοήθησε το σκοτάδι που ήταν πηχτό σαν πίσσα. Και το βουνό στο σημείο εκείνο ονομάστηκε «Πισσουρόμουττη».

Έφτασε όμως το πρωί και το φως της αυγής βοήθησε τον Διγενή να πιάσει την Ρήγαινα. Κι αφού η βασίλισσα δεν μπορούσε να φύγει, έσμιξαν οι δυο τους και φιλήθηκαν και η περιοχή ονομάστηκε «Σμιγιές».

Οι όμορφες περιοχές σήμερα από τις οποίες πέρασαν ο Διγενής κι η Ρήγαινα προσφέρονται για περπάτημα και μελέτη της φύσης. Τα μονομάτια της Πισσουρόμουττης και των Σμιγιών που συνδέονται, καταλήγουν στην κορυφή του βουνού της Ρήγαινας. Από εκείνο το σημείο η θέα είναι καθηλωτική.