Τριάντα φορές στο στόχαστρο της CIA, της Χούντας και της ΕΟΚΑ Β’

Δεν ήταν ούτε μία ούτε δύο οι φορές που η CIA, η Χούντα και η ΕΟΚΑ Β’, προσπάθησαν να ανατρέψουν πολιτικά ή ακόμη και να δολοφονήσουν τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ’, αλλά τριάντα.
Το πρόσχημα ήταν πάντα το ίδιο: ο Μακάριος έπρεπε να αφοσιωθεί αποκλειστικά στα εκκλησιαστικά του καθήκοντα και να απομακρυνθεί από την πολιτική.
Ωστόσο, οι λόγοι ήταν διαφορετικοί για τον καθένα.
Η CIA κοίταζε να εξυπηρετήσει τη Χούντα και η Χούντα φούσκωνε τα μυαλά της ΕΟΚΑ Β’ για Ένωση. Από τη στιγμή που ο Μακάριος αποδέχτηκε τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, μία μερίδα του τοπικού πληθυσμού, ορκίστηκε αιώνια έχθρα στον Εθνάρχη της Κύπρου.

Το πρώτο σχέδιο

Τον Αύγουστο του 1959, το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων αποκάλυψε ίσως το πρώτο σχέδιο δολοφονίας του Αρχιεπισκόπου.
Με είδησή του από τη Λευκωσία μετέδωσε πως «υπάρχουν υποψίες πως πρόσωπα του περιβάλλοντος του Γρίβα οργανώνουν τρομοκρατικήν κίνησην στρεφόμενη στην πραγματικότητα εναντίον του Εθνάρχου Μακαρίου και της ηγεσίας του Κυπριακού Ελληνισμού».
Ένα μήνα μετά, την είδηση επαλήθευσε το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, όταν αποκάλυψε στις 16 Σεπτεμβρίου συνωμοσία εις βάρος της Κυπριακής Κυβέρνησης.
Το Πρακτορείο ισχυρίστηκε πως οι συνωμότες  θα αναλάμβαναν ένοπλη δράση τον Αύγουστο του ’59.
Θεωρούσαν πως οι δηλώσεις του Διγενή εναντίον των συμφωνιών θα προκαλούσε κύμα αντιδράσεων κατά του Εθνάρχη κι έτσι οι συνωμότες θα συλλαμβάνανε στις 14 Αυγούστου τον Μακάριο κι άλλους 60 συνεργάτες του για να δολοφονηθούν.
Σκοπός αυτού του σχεδίου ήταν η ανατροπή των Συμφωνιών και η έναρξη αγώνα για Ένωση.

Ο Μακάριος στο στόχαστρο της CIA

Ένας από τους πράκτορες της CIA, αποκάλυψε στο περιοδικό «Αστραπή» έξι σχέδια της μυστικής υπηρεσίας εναντίον του Μακαρίου, τα οποία πραγματοποιήθηκαν από το 1962 ως το 1972.
Σύμφωνα με τον πράκτορα Ε.Η., ο οποίος είχε σταλεί ως επιθεωρητής σταθμαρχών με έδρα την Τεχεράνη, η CIA τον είχε εξουσιοδοτήσει να απαγάγει τον Μακάριο και να τον μεταφέρει εκτός Κύπρου για ένα διάστημα, μέχρι να παγιωθεί στο νησί η νέα κυβέρνηση που πραξικοπηματικά και αναίμακτα θα έπαιρνε την εξουσία.
Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα θα επέστρεφαν τον Μακάριο για να αναλάβει τα εκκλησιαστικά του καθήκοντα.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, έλαβε απόρρητη επιστολή στην οποία διδόταν η ρητή εντολή από την Ουάσινγκτον, ο Μακάριος να δολοφονηθεί σε τρεις μήνες «χωρίς καθυστέρηση ή αναβολή ανεξαρτήτως λόγων». Το σχέδιο προέβλεπε πως η δολοφονία θα γινόταν με δηλητηριώδες αέριο το οποίο θα εισέπνεε ο Μακάριος και θα του προκαλούσε αιμορραγία. Ο θάνατος αυτός θα ήταν αργός και βασανιστικός δυο μέρες μετά.
Ο Ε.Η. ανέφερε στο αμερικανικό περιοδικό «όλα είχαν ετοιμαστεί και τα πρόσωπα που θα αναλάμβαναν την όλη επιχείρηση –πρόσωπα του άμεσου περιβάλλοντος του Μακαρίου με υψηλές θέσεις στην Κυβέρνηση- έκαμαν μια δοκιμή σε μια φάρμα. Πίεσαν το φιαλίδιο με στόχο τα ζώα και καθόρισαν μέρα εκτελέσεως τη Δευτέρα του Πάσχα».
Ωστόσο, το σχέδιο απορρίφθηκε καθώς η πλειοψηφία της ανωτάτης ηγεσίας της CIA διαφωνούσε με τη δολοφονία και πρότεινε μόνο απαγωγή και απομάκρυνση. Επιπλέον, φοβούνταν τις όποιες αντιδράσεις θα προκαλούσε η γνωστοποίηση των αιτιών του θανάτου του καθώς και το ενδεχόμενο το δηλητηριώδες αέριο να εξαπλωνόταν προκαλώντας περισσότερα θύματα.
Συνεχίζοντας τη συνέντευξή του, ο Ε.Η. παρταδέχτηκε «Από το 1969 που διορίστηκα γενικός υπεύθυνος όλων των τμημάτων της CIA Μέσης Ανατολής τα σχέδια δολοφονίας που έπαιρνα ήταν πάση θυσία να εκτελεσθεί ο Μακάριοςανεξαρτήτως τρόπων και θυσιών. Με επιτακτικό τρόπο υπογραμμιζόταν ότι η εντολή έπρεπε να εκτελεσθεί. Με υπογραφή C… R-2 που σήμαινε “Caesar no.2” ψευδώνυμο του τότε αρχηγού της CIA, Κόλμπυ αλλά και C…R που σήμαινε “Caesar no.1” ψευδώνυμο του Κίσσινγκερ».

Ο υποψήφιος δολοφόνος φοιτητής

Τα σχέδια δολοφονίας του Μακαρίου επεκτείνονταν κι εκτός Κύπρου.
Ένας από τους συνταγματάρχες της Χούντας είχε επιστρατεύσει έναν Κύπριο φοιτητή της ΕΦΕΚ στην Αθήνα για να δολοφονήσει τον Πρόεδρο.
Το σχέδιο καθόριζε πως ο Μακάριος θα επυροβολείτο στο αεροδρόμιο Αθηνών στις  16 Ιανουαρίου. Ο συνταγματάρχης δήλωσε στον φοιτητή πως θα τον συλλαμβάνανε εικονικά κι αργότερα θα τον αποφυλάκιζαν. Όμως το σχέδιο πραγματοποιήθηκε αφού αποφάσισαν πως θα προκαλούσε διεθνώς δυσμενή αντίκτυπο εις βάρος της Χούντας.
Για αυτό αποφάσισαν ένα άλλο σχέδιο, το οποίο δεν κινούσε και πολλές υποψίες.
Ο φοιτητής ζήτησε να περιληφθεί στην αντιπροσωπεία της Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης Κυπρίων που θα συναντούσε τον Μακάριο στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρεττανία» και θα τον σκότωνε εκεί. Μετά από παρέμβαση, όμως, πολιτικού παράγοντα της Κύπρου ο οποίος διαφωνούσε με τη συγκεκριμένη ενέργεια, το εγχείρημα αναβλήθηκε εκ νέου.

Η δολοφονική απόπειρα της 8ης Μαρτίου

Αν και όλα τα σχέδια απέτυχαν ή ματαιώθηκαν, πραγματοποιήθηκαν και δύο πραγματικές δολοφονικές απόπειρες κατά του Μακαρίου, οι οποίες όμως απέτυχαν.
Η πρώτη έγινε στις 8 Μαρτίου 1970.
Ο Πρόεδρος ήταν έτοιμος να αποχωρήσει από την Αρχιεπισκοπή με ελικόπτερο, το οποίο όταν σηκώθηκε στον αέρα γαζώθηκε από σφαίρες που έρχονταν βροχή από την ταράτσα του Παγκυπρίου Γυμνασίου απέναντι.
Οι σφαίρες τραυμάτισαν σοβαρά τον ταγματάρχης Παπαδογιάννης Ζαχαρίας , ο οποίος με τους άριστους χειρισμούς του προσγείωσε ξανά το ελικόπτερο για να σωθεί ο Αρχιεπίσκοπος.
Κατευθείαν ο χειριστής μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας.


Ο Μακάριος γλίτωσε κι από δεύτερη απόπειρα δολοφονίας όταν αρνήθηκε να ακολουθήσει τις  ύποπτες συμβουλές του Έλληνα συνταγματάρχη να μεταβεί στο Προεδρικό και μετέβη στον Μαχαιρά όπως είχε προγραμματίσει για να παραστεί στο μνημόσυνο του Αυξεντίου. Στον δρόμο για το Προεδρικό, έτοιμοι ένστολοι περίμεναν να δολοφονήσουν τον Πρόεδρο.
Για την απόπειρα κατηγορήθηκαν έσσερα άτομα: Αδάμος Χαρίτωνος, Αντώνης Γεναγρίτης, Αντώνης Σολομώντος, Γιώργος Ταλιαδώρος.
Οι υποψίες στράφηκαν προς τον Πολύκαρπο Γιωρκάτζη, ο οποίος  μια εβδομάδα μετά βρέθηκε δολοφονημένος.

Το πραξικόπημα «αράχνη»

Στις 11 Φεβρουαρίου 1972, όταν έφτασαν στην Κύπρο τα τσεχοσλοβακικά όπλα, το καθεστώς Παπαδόπουλου ζήτησε με ένα τηλεγράφημά του από τον Μακάριο τη σύσταση κυβέρνησης εθνικής ενότητας και με ένα δεύτερο την απομάκρυνσή του από το προεδρικό αξίωμα.
Τρεις μέρες μετά, στις 14 Φεβρουαρίου, η ΕΟΚΑ Β’ είχε σχεδιάσει να ανατρέψει  τον Μακάριο πραξικοπηματικά, όμως το σχέδιο «αράχνη» όπως είχε ονομαστεί απορρίφθηκε καθώς χιλιάδες κόσμου είχαν μαζευτεί στην Αρχιεπισκοπή δημιουργώντας μια ανθρώπινη ασπίδα.

Στο στόχαστρο Μακάριος και Διγενής

Στις 25 Μαρτίου 1972, ο Μακάριος θα συναντιόταν μυστικά με τον Διγενή για πρώτη φορά αφού ο δεύτερος έφτασε μυστικά στην Κύπρο.
Η συνάντηση δεν πραγματοποιήθηκε γιατί ο Μακάριος πληροφορήθηκε πως υπήρχε ενδεχόμενο απαγωγής και δολοφονίας και των δύο.

Το εκκλησιαστικό πραξικόπημα

Εκτός όμως από τα δολοφονικά σχέδια κατά του Αρχιεπισκόπου, υπήρξαν και πολιτικές πλεκτάνες ή πιο συγκεκριμένα, εκκλησιαστικές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το «εκκλησιαστικό πραξικόπημα» των τριών Μητροπολιτών, Κιτίου, Κυρηνείας και Πάφου.
Όλα ξεκίνησαν στις 2 Μαρτίου 1972, όταν στην Ιερή Σύνοδο οι τρεις άντρες κατέθεσαν πρόταση με την οποία ζητούσαν ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος να παραιτηθεί από τη Προεδρία της Δημοκρατίας της Κύπρου επειδή θεωρούσαν ότι η παράλληλη άσκηση εκκλησιαστικών και κοσμικών καθηκόντων, από έναν κληρικό, ήταν ενάντια στους κανόνες της Εκκλησίας.
Η απάντηση του Μακαρίου ήρθε στις 19 Μαρτίου, όπου κατηγορούσε τους τρεις μητροπολίτες για συνομωσία εναντίον του. Οι αντιδράσεις τους κορυφώθηκαν μετά την επανεκλογή του Μακαρίου στο προεδρικό αξίωμα συγκαλώντας έκτακτη Ιερά Σύνοδο ζητώντας την απολογία του Μακαρίου.
Ο Αρχιεπίσκοπος κάλεσε Μείζονα και Υπερτελή Σύνοδο στην οποία αρνήθηκαν να παραστούν και τους καθαίρεσε.
Το εκκλησιαστικό πραξικόπημα έληξε το 1982, όταν ο Αρχ. Κύπρου, Χρυσόστομος συγκάλεσε Σύνοδο στην οποία αποφασίστηκε όπως αρθεί η καθαίρεση του Μητροπολίτη Πάφου Γεννάδιου αφού είχε εκφράσει τη μεταμέλεια του. Παράλληλα, συγχωρέθηκε από τη Σύνοδο και ο Μητροπολίτης Κιτίου Ανθέμιος ο οποίος είχε, ήδη, πια αποβιώσει. Ο μόνος που δεν εξέφρασε μεταμέλεια ήταν ο Μητροπολίτης Κυρηνείας Κυπριανός.

Η ηλεκτρονική ανατίναξη «Φλόγα»

Από το καλοκαίρι μέχρι το φθινόπωρο του ’73, τρεις ομάδες της ΕΟΚΑ Β’ εργάζονταν πάνω σε ένα ακόμη δολοφονικό σχέδιο όπου θα ανατίναζαν τον Μακάριο. Το σχέδιο ονομάστηκε «Φλόγα» και αργότερα «Λάμψη».
Η ανατίναξη θα γινόταν ένα μεσημέρι καθώς ο Μακάριος θα επέστρεφε από το Προεδρικό προς την Αρχιεπισκοπή. Τρία κλειστά φορτηγά γεμάτα χιλιάδες ράβδους δυναμίτη και δεκάδες βλήματα μπαζούκα θα ήταν ενωμένα με έναν μηχανισμό ακαριαίας πυροδότησης.
Το μέλος της ΕΟΚΑ Β’ που ήταν κρυμμένο σε ιδιωτικό αυτοκίνητο έλαβε το σήμα της ανατίναξης, ωστόσο το σχέδιο δεν εφαρμόστηκε ποτέ.

Στο μεταξύ βρέθηκαν σε σπίτια μελών της ΕΟΚΑ Β’ κι άλλα σχέδια εκτέλεσης του Μακαρίου καθώς και πολλές φωτογραφίες που παρουσίαζαν τα κύρια σημεία της διαδρομής που ακολουθούσε το προεδρικό αυτοκίνητο.
Το καλοκαίρι του ίδιου έτους, η ΕΟΚΑ Β’ προχώρησε στην απαγωγή του Υπουργού Δικαιοσύνης, Χρίστου Βάκη, με την απαίτηση ο Μακάριος να παραιτηθεί από το προεδρικό τουα ξίωμα.

Ο δολοφόνος σε κρίση συνειδήσεως

Από τις πιο γνωστές απόπειρες δολοφονίας του Μακαρίου, υπήρξε το σχέδιο ανατίναξής του στον Άγιο Σέργιο στις 7 Οκτωβρίου 1973.
Το σχέδιο ήταν να ανατιναχθεί ο δρόμος από τον οποίο θα έφευγε ο Αρχιεπίσκοπος μόλις θα τελείωνε τη λειτουργία της εκκλησίας της περιοχής.
Ωστόσο, ο δράστης έπαθε κρίση συνειδήσεως λίγο πριν την εκπόνηση του σχεδίου και πυροδότησε τις εκρηκτικές ύλες πρόωρα με σκοπό να μην σκοτώσει τον Μακάριο.

Το χουντικό πραξικόπημα

Αποκορύφωμα των δολοφονικών σχεδίων της Χούντα και της ΕΟΚΑ Β’, υπήρξε το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου.
Στις 08:15 το πρωί τεθωρακισμένα άρματα, λοκατζήδες και τμήματα της ΕΛΔΥΚ μαζί με μέλη της ΕΟΚΑ Β’ κύκλωσαν το Προεδρικό.
Όμως ο Μακάριος κατάφερε να διαφύγει από τη δυτική πλευρά του κτηρίου, στην οποία ακόμη δεν είχαν φτάσει οι πραξικοπηματίες.

Για τη CIA, ούτε το πραξικόπημα και η κυπριακή τραγωδία του ’74, υπήρξαν αρκετά.
Έως και το 1976, σχεδίαζε με νέους τρόπους να δολοφονήσει τον Μακάριο.
Όμως κάθε φορά τα σχέδιά της αποκαλύπτονταν και ο Αρχιεπίσκοπος γλίτωνε.
Τελικά, τον πρόδωσε η καρδιά του στις 3 Μαρτίου 1977.
Περιπαιχτικά έλεγε κάθε φορά που τον προειδοποιούσαν οι οικείοι του να προσέχει «Δεν πεθαίνω ακόμη εγώ, έχω κοντράτο με τον Θεό».