Η εποχή και ο καιρός προσφέρονται για την αγαπημένη ασχολία πολλών – το μάζεμα μανιταριών. Τα απολαμβάνουμε οφτά, ξιδάτα, τηγανιτά ή και ως γέμιση στα νόστιμα πουρέκκια. Υπάρχουν εκατοντάδες είδη στα Κυπριακά δάση και δεν είναι όλα ακίνδυνα. Κάποια είναι ακόμα ύποπτα ή αμφιβόλου εδωδιμότητας, άλλα είναι τοξικά και άλλα παραισθησιογόνα. Είναι όμως 15 συγκεκριμένα μανιτάρια – μέχρι στιγμής – που έχουν βρεθεί στο νησί μας, τα οποία ανήκουν στην κατηγορία «θανατηφόρα». Ας τα γνωρίσουμε.

Tricholoma equestre

Καρποφορεί σε δάση Μαύρης και Τραχείας Πεύκης. Η κατανάλωσή του έχει συνδεθεί με την πρόκληση του συνδρόμου της ραβδομυόλυσης, η οποία οδηγεί σε οξεία νεφρική ανεπάρκεια και πιθανό θάνατο.

Τricholoma equestre (Man on Horseback) – Κιτρινοβωλετός

Sacrosphaera coronaria

Συνηθισμένο είδος που απαντάται σε δάση Μαύρης και Τραχείας Πεύκης και θαμνότοπους. Περιστατικά θανάτων αναφέρονται εάν καταναλωθεί ωμό ή ανεπαρκώς μαγειρεμένο.

Sacrosphaera coronaria (Violet Star) – Αυτί της Γης, Κουκνός

Ompalotus olearius

Μεσογειακό είδος που βρίσκεται σε πυκνούς θυσάνους πάνω σε ξύλο και πρέμνα πλατύφυλλων και ιδιαίτερα της Ελιάς. Τα συμπτώματα από τη δηλητηρίαση με το συγκεκριμένο μανιτάρι είναι ιδιαίτερα σοβαρά αν το άτομα πάσχει από καρδιακά ή αναπνευστικά προβλήματα.

Omphalotus olearius (Jack O’lantern) – Μανιτάρι της Ελιάς

Lepiota subincarnata

Απαντάται σε δάση Τραχείας Πεύκης, παραποτάμια δάση πλατύφυλλων, ξέφωτα δασών και πάρκα, σε υγρές και χορτώδεις θέσεις. Προκαλεί οξεία νεφρική και ηπατική ανεπάρκεια. Το γένος Lepiota καρποφορεί αρκετά συχνά και σε κατοικημένες περιοχές.

Lepiota subincarnata (Fatal Dapperling)

Lepiota pseudolinacea

Καρποφορεί σε δάση Τραχείας Πεύκης, ξέφωτα, θαμνότοπους, παρυφές δρόμων, ανάμεσα σε χόρτα, γρασίδι ΄ξ διαταραγμένο έδαφος. Προκαλεί οξεία ηπατική και νεφρική ανεπάρκεια.

Lepiota pseudolinacea

Lepiota castanea

Συνηθισμένο είδος που βρίσκεται σε δάση Τραχεία Πεύκης, ξέφωτα, θαμνότοπους και παραποτάμια δάση πλατύφυλλων. Η τοξίνη που περιέχει προσβάλλει το συκώτι και τα νεφρά με ποσοστά θνησιμότητας που ξεπερνούν το 50%.

Lepiota castanea (Chestnut Dapperling)

Lepiota brunneoincarnata

Καρποφορεί σε δάση, ξέφωτα, λιβάδια, πάρκα, κήπους και παρυφές δρόμων, αλλά και σε κατοικημένες περιοχές. Η θανατηφόρα τοξίνη που περιέχει είναι η α-αμανιτίνη, που προσβάλλει το συκώτι και τα νεφρά

Lepiota brunneoincarnata (Deadly Dapperling)

Gyromitra esculenta

Σπάνιο είδος, απαντάται κυρίως σε δάση Τραχείας Πεύκης. Η τοξίνη που περιέχει μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση ακόμα και μέσα από τις αναθυμιάσεις του μαγειρέματος.

Gyromitra esculenta (False Morel) – Κουτσουκάκι

Galerina marginata

Είναι πιθανότατα το τοξικότερο είδος στην Κύπρο. Βρίσκεται σε δάση Τραχείας Πεύκης, παραποτάμια δάση και ξέφωτα πάνω σε σάπια υπολείμματα ξύλου. Προκαλεί οξεία ηπατική και νεφρική ανεπάρκεια.

Galerina marginata (Funeral Bell) – Θανατίτης

Cortinarius splendens

Είναι σπάνιο είδος που βρίσκεται κυρίως σε δάση Τραχείας Πεύκης και Λατζιάς. Η τοξίνη που περιέχει προσβάλλει τα νεφρά και συνήθως οδηγεί σε θάνατο από οξεία νεφρική ανεπάρκεια. Τα συμπτώματα εμφανίζονται από 2 μέχρι και 20 ημέρες αφού έχει καταναλωθεί.

Cortinarius splendens (Splendid Webcap)

Clitocybe rivulosa

Το βρίσκουμε σε ξέφωτα δασών, λιβάδια, πάρκα, κήπους και παρυφές δρόμων, ανάμεσα σε φύλλα, βελόνες και χόρτα. Περιέχει την αλκαλοειδή τοξίνη μουσκαρίνη σε πολύ ψηλές συγκεντρώσεις.

Clitocybe rivulosa (Fool’s Funnel)

Amanita proxima

Το βρίσκουμε σε δάση Μαύρης και Τραχείας Πεύκης, αλλά και σε άλση Δρυός και σε μεσογειακούς θαμνότοπους κάτω από Περνιές. Από τα πιο επικίνδυνα μανιτάρια στην Κύπρο, είναι μάλλον υπεύθυνο για τους περισσότερους θανάτους από δηλητηριάσεις στην Κύπρο. Η τοξίνη που περιέχει προκαλεί νεφρική ανεπάρκεια.

Amanita proxima – Θανατίτης

Amanita pantherina

Το βρίσκουμε κυρίως σε δάση Μαύρης Πεύκης. Οι τοξίνες του προσβάλλουν το κεντρικό νευρικό σύστημα και προκαλούν σπασμούς, τρέμουλο, παραλήρημα, εμετούς, διάρροια, ενώ μπορούν να οδηγήσουν σε κώμα ή και θάνατο.

Amanita pantherina (Panther Cap) – Καφετί Ζουρλομανίταρο

 

 

 

 

 

 

Με πληροφορίες από το βιβλίο των Μιχάλη Λοϊζίδη, Θωμά Κυριάκου και Αντρέα Τζιακουρή, Εδώδιμα και Τοξικά Μανιτάρια της Κύπρου (Λευκωσία, 2011), σσ. 114, 116, 140, 150, 154, 158, 172, 200, 202, 204,206, 232, 234, 236, 272.