ΠΗΓΗ: Στέφανος Ευαγγελίδης, Μήδειες και Κλυταιμνήστρες στην Κύπρο της Αγγλοκρατίας

Στις 19 Ιουλίου 1931 ο αστυνομικός της περιοχής Αρχιμανδρίτας, Αχμέτ Τζεμάλ υπέγραφε στην υπηρεσιακή του αναφορά: «Η Μαρία Στυλλή, θήλυ, ετών 4 και κόρη της Ζωίτσας Παναγή από την Κάτω Αρχιμανδρίτας απεβίωσε ξαφνικά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η Ζωίτσα και ο σύζυγός της Ηλίας Σολωμού μου εδήλωσαν πως η Μαρία ήταν άρρωστη εδώ και 8 ημέρες με πρήξιμο και βήχα. Το θέμα ερευνήθηκε και το σώμα του παιδιού δεν φέρει σημάδια εγκληματικής ενέργειας. Παρόλα αυτά απαγόρευσα την ταφή».

Η Κάτω Αρχιμανδρίτα σήμερα είναι ερειπωμένη

Από εκείνη τη στιγμή το κουβάρι ενός τραγικού εγκλήματος και μιας αποτρόπαιης ιστορίας άρχισε να ξετυλίγεται. Μπορεί όλα να φαίνονταν «φυσιολογικά» και ο θάνατος του μικρού κοριτσιού να έμοιαζε αποτέλεσμα ασθένειας, ωστόσο τα πράγματα ήταν πολύ πιο άρρωστα από ότι φαίνονταν.

Το σατανικό ζευγάρι της Αρχιμανδρίτας

Η Ζωή Παναγή από το Πισσούρι της Πάφου ήταν ήδη τέσσερα χρόνια χήρα, όταν γνώρισε τον Ηλία Σολωμού από την Κάτω Αρχιμανδρίτα. Οι δυο τους ανέπτυξαν ερωτική σχέση και αποφάσισαν να παντρευτούν, συζώντας στο σπίτι του κτηνοτρόφου Ηλία στην Κάτω Αρχιμανδρίτα. Αν και η Ζωή είχε τέσσερα παιδιά από τον πρώτο της γάμο, πήρε μαζί της στο νέο της σπίτι μόνο τη μικρότερη κόρη της: την τετράχρονη Μαρία, ενώ τα άλλα τρία που ήταν μεγαλύτερα τα έστειλε να εργαστούν ως υπηρέτες. Ο Ηλίας Σολωμού είχε δύο παιδί από τον πρώτο του γάμο, τον Προκόπη, περίπου συνομήλικο της Μαρίας. Το άλλο του παιδί, ένα κορίτσι, ήταν γνωστό ότι το είχε στείλει στο Κτήμα για να εργαστεί ως υπηρέτρια.

Κυπριοι «ζαπτιέδες»

Τα δυο παιδιά τα πήγαιναν πολύ καλά μεταξύ τους. Όπως μαρτύρησε στην κατάθεσή του, ο μικρός τότε Προκόπης, την αγαπούσε πολύ και μαζί έπαιζαν πολύ συχνά. Άρα, ποιοι ήταν οι λόγοι που οδήγησαν το σατανικό ζευγάρι στην εξόντωση της μικρής Μαρίας με τόσο φρικτό και βίαιο τρόπο;

Η φρικτή δολοφονία

Τα πάντα έμοιαζαν να κυλάνε ήρεμα για το μικρό χωριό της επαρχίας Πάφου, έως το απόγευμα της 19ης Ιουλίου, όταν ο Ηλίας Σολωμού μετά από έναν περίπατο για δουλειές στην Πάνω Αρχιμανδρίτα μπήκε στο σπίτι του και φώναξε «Πέθανε». Οι γείτονες συγκεντρώθηκαν ρωτώντας σε ποιον αναφέρεται για να λάβουν την απλοϊκή απάντηση του Ηλία Σολωμού «Εκείνη η Μαρία, η κόρη της γυναίκας μου. Πέθανε. Θα πάω στην Ανώγυρα να βρω παπά να τη θάψει, επειδή ο παπάς της Άνω Αρχιμανδρίτας εν σε ένα παναϋρι. Εν θα αρκήσω».

Κυπριακό σπίτι 20ου αιώνα

Το ίδιο απόγευμα βέβαια, πριν πάει στην Ανώγυρα ο Ηλίας, μετέβη στο σπίτι του ξάδελφού του Τρύφωνα Χριστοδούλου. Του ζήτησε 5-6 σελίνια, και όταν ο Τρύφωνας τον ρώτησε για ποιο λόγο τα θέλει, εκείνος άρχισε να του εξηγεί πως το μικρό κορίτσι στο σπίτι του πέθανε και η αστυνομία απαγόρευσε την ταφή της επειδή κάποιοι δήλωσαν πως είδαν τον Ηλία να τη χτυπά με τη λαβή του τσεκουριού. Αφού αρνήθηκε πως ο ίδιος έκανε κάτι τέτοιο, έφυγε εκνευρισμένος από το σπίτι του ξαδέλφου του ψάχνοντας κάποιον που θα μπορούσε να επηρεάσει τον γιατρό να δηλώσει στην αστυνομία πως η μικρή δεν πέθανε από χτυπήματα.

Στη διαδρομή ψάχνοντας γιατρό ο Ηλίας Σολωμού συνάντησε και τον πρώην γαμπρό του. Σε κατάσταση παραληρηματική του δήλωσε

«Κάποιοι θέλουν να με βάλουν φυλακή. Δεν ξέρω αν η βρωμογυναίκα μου χτύπησε το παιδί κι αυτό πέθανε από το ξύλο».

Το νεκρό κορίτσι και το πρωινό στην αυλή

Το πρωί της 19ης Ιουλίου, ο Ηλίας Σολωμού κατά τις 08:30 το πρωί, κάλεσε στο σπί του τον αγροφύλακα Σοφοκλή Γιαννακού για να φάνε μαζί πρωινό. Μαζί τους έκατσε και ο Φαιδωνής Αναστασίου και οι τρεις άντρες έτρωγαν το λιτό πρωινό που σέρβιρε η γυναίκα του, Ζωή. Αργότερα κίνησαν για την Πάνω Αρχιμανδρίτα και όταν επέστρεψαν ο Ηλίας ανακοίνωσε πως η μικρή ήταν νεκρή.

Αν και όλο το απόγευμα έψαχνε ιερέα να θάψει το παιδί, οι μαρτυρίες της γειτονιάς πως τον είδα να χτυπάει τη μικρή, πονήρεψαν τον αστυνόμο ο οποίος απαγόρευσε την ταφή της. Άλλοι έλεγαν πως η μικρή πέθανε από τα χτυπήματα, άλλοι από ασιτία ενώ οι γονείς επέμεναν πως η μικρή ήταν βαριά άρρωστη μια βδομάδα.

Η κατάθεση του ιατροδικαστή

Τη νεκροψία της μικρής Μαρίας διεξήγαγε ο γιατρός Χρύσανθος Βώλος. Πέρα από τα εμφανή σημάδια ασιτίας στο μικρό σωματάκι του κοριτσιού, ο γιατρός πρόσεξε και σημάδια απόπειρας πνιγμού στον λαιμό του παιδιού. Όμως η φρίκη δεν τελείωνε εκεί, αφού ανακάλυψε στην κοιλιά της μικρής ένα σημαδάκι σαν κεφάλι βελόνας.

Τραβώντας τα προς τα έξω, ο ιατροδικαστής ανακάλυψε πως η Μικρή πέθανε από εσωτερική αιμορραγία που προκάλεσαν οι βελόνες πλεξίματος που κάποιος είχε περάσει στο σώμα της.

Για το φοβερό έγκλημα συνελήφθηκαν οι γονείς της μικρής. Αν και ο Ηλίας Σολωμού αρνήθηκε τις κατηγορίες, η σύζυγός του έλυσε τη σιωπή της λέγοντας πως όντως ο σύζυγός της είχε χτυπήσει μέρες πριν τη μικρή και είχε προτείνει στη σύζυγό του να τη σκοτώσουν «για να ξεμπερδεύουν».

Από τις καταθέσεις και τις μαρτυρίες του χωριού, μαθεύτηκε πως οι δυο τους συμφώνησαν να σκοτώσουν τη μικρή και να αρχίσουν μια δική τους οικογένεια. Για αυτό και διάλεξαν τον αρρωστημένο αυτόν τρόπο, που θεωρούσαν πως δεν άφηνε σημάδια.

Στις 8 Οκτωβρίου 1931, το δικαστήριο Πάφου επέβαλε την τελική του απόφαση για την ποινή των δύο κακοποιών: θάνατος διά απαγχονισμού.

Ο Ηλίας Σολωμού απαγχονίστηκε στις 29 Δεκεμβρίου 1931 ενώ η Ζωή, επικαλούμενη εγκυμοσύνη καθυστέρησε την εκτέλεση της ποινής τη μέχρι της 12 Ιανουαρίου 1931. Τα τελευταία της λόγια ήταν «αχ κόρη μου».

Αν και η υπόθεση λησμονήθηκε και έλαβε τον δρόμο της δικαιοσύνης, ένας άνθρωπος ζούσε για χρόνια μέσα στα ερωτηματικά. Ήταν ο γιος του Ηλία Σολωμού, ο μικρός Προκόπης, ο οποίος το 2005 εισέβαλε στα γραφεία του Ποινικού Μητρώου του Αρχηγείου Αστυνομίας ανακοινώνοντας στον επί καθήκοντι αστυνόμο:

«Ψάχνω να βρω πληροφορίες για το τι απέγινε ο πατέρας μου. Ονομάζομαι Προκόπης Ηλία Σολωμού».