Γράφει η Ιλιάνα Κουλαφέτη

Είναι ένα από τα πιο όμορφα και μαγικά χωριά της επαρχίας Λεμεσού, με μακρά ιστορία και παράδοση, βρίσκεται κτισμένη στην βορειοανατολική πλαγιά της κοιλάδας του ποταμού Κούρη και στις πρόποδες του λόφου «Βαλανας».

Οι 292 κάτοικοί του, φροντίζουν να αναδεικνύουν το πανέμορφο κρασοχώρι με κάθε δυνατό τρόπο, ενώ τα τελευταία χρόνια, καταφύγιο στα γραφικά δρομάκια του βρήκαν πολλοί καλλιτέχνες, καθιστώντας το, το χωριό των ζωγράφων και όχι μόνο.

Η Λάνια είναι γνωστή για δεκάδες πράγματα. Ξεκινώντας από την ιστορία της, τις γεύσεις της, τα ταξίδια του βασιλιά Ερρίκου της Γαλλίας, το όνομα «Λανίτης» αλλά και τον βασιλικό δρυ, στα κλαδιά του οποίου μπορούσες να πιεις καφές αποτελεί σήμερα έναν ξεχωριστό προορισμό, που μαγεύει τόσο τους ντόπιους επισκέπτες της όσο και τους ξένους.

Θεϊκή καταγωγή

Η Λάνια πρωτοκατοικήθηκε στην πρώιμη Εποχή του Χαλκού, πριν περίπου 3,500 χρόνια, όταν οι Αχαιοί με τη λήξη του Τρωικού Πολέμου, βρήκαν καταφύγιο στις παράλιες περιοχές της Κύπρου αντί να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Μαζί με τους Αχαιούς ήρθαν κι η γλώσσα, τα ήθη, τα έθιμα και η θρησκεία.

Κάπως έτσι γεννήθηκε η Λάνια. Τη θεϊκή της καταγωγή έλκει από την κόρη του θεού Διόνυσου, Λάνα, που όλοι μαζί κατοίκησαν στη βουνοπλαγιά «Βαλάνα» κι εκεί διασκέδαζαν με τις Ναϊάδες Κύπριες.

Προς τιμήν της όμορφης θεάς, το χωριό ονομάστηκε Λάνια. Και προς τιμήν του χωριού, ο θεός Διόνυσος προίκισε τα χώματά της με γευστικά αμπέλια, που χάρισαν φήμη και δόξα στο όμορφο κρασοχώρι.

Βέβαια, πέρα από τη μυθολογική ερμηνεία του ονόματός της, ο Σίμος Μενάρδος αναφέρει πως «η φιλοπρόοδος αυτή κώμη, φέρει τα περισσότερα βαλάνια στο νησί». Κι ίσως από τα μεγαλοπρεπή δέντρα, να πήρε το όνομά της.

Η βασιλική δρυς του Ερρίκου

Ένα από τα γνωστότερα «αξιοθέατα» του χωριού, ήταν για πολλά χρόνια η γνωστή και αιωνόβιος βασιλική δρυς.

Το μεγαλοπρεπές δέντρο, ονομάστηκε έτσι καθώς όπως λέει ο μύθος, στη σκιά των κλαδιών της ξεκουράστηκε ο βασιλιάς της Γαλλίας, Ερρίκος. Ο γάλλος βασιλιάς επισκέφθηκε το νησί, όταν τα αμπελοτόπια της Σαμπανίας που παρήγαγαν το ομώνυμο, περίφημο κρασί ασθένησαν. Στη Λάνια βρήκε τα νέα γερά φυτά που έψαχνε. Τα φόρτωσε στο πλοίο και τα μεταφύτεψε στη γαλλική πόλη, ανασταίνοντας ξανά τους αμπελώνες της.

Ο «Βασιλικός Δρυς» στο σταθμό της Λάνιας / Πηγή: Αψίδα

Η βασιλική δρυς έλκυε επισκέπτες ολόχρονα, καθώς πέρα από τη βασιλική της φήμη, πάνω στα πελώρια κλαδιά της μπορούσε κανείς να πιει τον καφέ του απολαμβάνοντας τη δροσιά του τοπίου. Η καινοτόμος ιδέα να χτιστεί ένα καφενείο στα κλαδιά της, ανήκε στον Χρυσανθή της Μαρίκας, ο οποίος ξόδεψε εκατομμύρια λίρες για να το δημιουργήσει.

Ωστόσο, το συμπαθητικό καφενεδάκι έγειρε μαζί με το δέντρο που υπέφερε από μία ασθένεια που διάβρωνε τα κλαδιά του. Στις 16 Οκτωβρίου 1997, η βασιλική δρυς έπεσε καταπλακώνοντας ένα σταθμευμένο αυτοκίνητο, θέτοντας τέλος στο βασιλικό καφενείο.

Το τέλος της βασιλικής δρυός, στην οποία λειτουργούσε καφενείο / Φωτογραφία: Σελίδες, Στέλιος Γιασεμίδης

Η θαυματουργός εικόνα

Πέρα όμως από το βασιλικό κρασί και τη βασιλική δρυ, η Λάνια είναι γνωστή και για τη θαυματουργό εικόνα της Παναγίας του Βαλανά. Η εικόνα, που είναι άγνωστο το πότε αγιογραφήθηκε, είχε χαθεί για πολλά χρόνια κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας στο νησί.

Τη βρήκε ξανά ένας βοσκός, όταν μια μέρα συνειδητοποίησε πως εκεί που χτυπούσε τη μαγκούρα του ο ήχος ακουγόταν διαφορετικός. Σκάβοντας εντόπισε την εικόνα και στη θέση εκείνη κτίστηκε μία εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία.

Η εικόνα απέκτησε μεγάλη φήμη, όχι μόνο για την ιστορικότητά της αλλά και για τα θαύματα που λένε οι ντόπιοι πως πραγματοποιεί.

Οι αυλές της Λάνιας

Σήμερα, το πανέμορφο χωριό επισκέπτονται ολόχρονα πολλοί ταξιδευτές. Ένας από τους πιο παραδοσιακούς και ξακουστούς θεσμούς της είναι οι «Λάνες και οι αυλές της Λάνιας». Κατά τη διάρκεια του θεσμού, που πραγματοποιείται κάθε Μάιο, τα παραδοσιακά πετρόκτιστα σπιτάκια ανοίγουν τις πόρτες τους καλώντας τους επισκέπτες να κοπιάσουν και να θαυμάσουν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του χωριού.