Της Ιλιάνας Κουλαφέτη

Μόλις 25 χλμ. Από τη Λεμεσό, το χωριό της Λόφου, κρυμμένο και γοητευτικό, περιμένει τους επισκέπτες του να τους μαγέψει με τη μοναδική αρχιτεκτονική του και τα γραφικά σοκάκια του.Χτισμένο αμφιθεατρικά πάνω σε λόφους και εξ ολοκλήρου από πέτρα, αποτελεί αναμφισβήτητα ένα από τα ωραιότερα χωριά της επαρχίας Λεμεσού, που ταξιδεύει τους επισκέπτες του σε άλλες εποχές.

Σύμφωνα με την αρχαιολογική σκαπάνη, το χωριό πρωτοκατοικήθηκε κατά την περίοδο της Εποχής του Χαλκού, κάτι που επιβεβαιώνεται από αγγεία που βρέθηκαν στην περιοχή. Σαν χωριό, ιδρύθηκε στα πριν της Φραγκοκρατίας χρόνια, κατά τη διάρκεια δηλαδή των αραβικών επιδρομών, όταν οι Κύπριοι απελπισμένοι από τις λεηλασίες έψαχναν πιο ασφαλή μέρη για να διαμείνουν μακριά από τα παράλια. Η Λόφου αποτέλεσε ιδανικό προορισμό.

Το πετρόκτιστο δημοτιό σχολείο

Ωστόσο, το χωριό εγκαταλείφθηκε λόγω κάποιας καταστροφής και αναστήθηκε ξανά στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Σύμφωνα με την παράδοση

«η Λόφου κτίστηκε πριν από 300 χρόνια. Ο πρώτος κάτοικός της ήταν ο Χατζηρούσος. Όταν έφυγε από τον Πεδουλά πήγε στον Άγιο Αμβρόσιο, στο μετόχι της Τροοδίτισσας. Εκεί έγινε βοσκός. Ύστερα αγόρασε ένα χωράφι συντροφικό με τον Στραόκορνο από την Πάχνα. Από το μετόχι πήγαιναν στον Φοίνικα, μία περιοχή της Λόφου και έβοσκαν τα κοπάδια τους. Όταν πήγαιναν στη Λόφου, βρίσκανε μια καντήλα να ανάβει και μια εικόνα της Παναγίας. Παίρνανε την εικόνα τους στην μάντρα τους στον Φοίνικα, αλλά η εικόνα επέστρεφε στη θέση της εκεί που σήμερα είναι η εκκλησία της Παναγίας».

Πώς αλλάξανε οι πτώσεις και τα γένη

Το από πού προέρχεται η ονομασία του χωριού δεν είναι δύσκολο να το μαντέψει κανείς, αφού κτισμένη αμφιθεατρικά πάνω σε λόφους της έδωσε και το αντίστοιχο όνομα. Παρόλα αυτά, αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι πώς μία αρσενική λέξη «ο λόφος», μετατράπηκε σε θηλυκή και λέμε «θα πάω στη Λόφου» και όχι «στου Λόφου», όταν αναφερόμαστε στο ομώνυμο χωριό.
Ο Σίμος Μενάρδος, το 1970 υποστήριξε πως η αλλαγή της πτώσης από ονομαστική σε γενική έγινε για καθαρά εύχρηστους λόγους, αφού οι αγρότες πάντα έλεγαν «θα πάω στου Λόφου» ή κατάγομαι «από του Λόφου».

Η αλλαγή στην πτώση ωστόσο, οφείλεται στη λέξη «κώμη». Όταν κάποιος αναφερόταν στο χωριό, έλεγε «στην κώμη της Λόφου», και όταν κάποιος ακούει το όνομα της κώμης θεωρεί πως είναι και αυτό θηλυκό. Έτσι η γενική του Λόφου μετατράπηκε σε «της Λόφου» κι από εκεί το χωριό πήρε θηλυκή ονομασία και έγινε η Λόφου.

Ο Λοφίτης Ιωάννης Σταυριανός, αγωνιστής του 1821

Η Λόφου έχει να περηφανεύεται για τον δικό της αγωνιστή, που πολέμησε δίπλα στον Καραϊσκάκη το 1821.
Ο Ιωάννης Σταυριανός, ήταν ένας από τους Κύπριους που βρέθηκαν στο πλευρό της Ελλάδας και διακρίθηκε ως αξιωματικός.
Γεννημένος στη Λόφου το 1804 σε ηλικία μόνο 16 ετών βρέθηκε με τον πατέρα του στην Αλεξανδρέττα για εμπορικές δουλειές και εκεί μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία.

Το 1822 ο πατέρας του πέθανε και έφηβος ο Ιωάννης αποφάσισε να εκποιήσει την πατρική παρουσία. Με τα λεφτά που συγκέντρωσε έφτιαξε τη δική του ομάδα για να λάβει μέρος στην Ελληνική Επανάσταση. Στρατολόγησε 4 Κύπριους, 3 Κρητικούς, τους εξόπλισε και με ένα πλοίο ξεκίνησε να ενωθεί με τον υπόλοιπο αγωνιζόμενο ελληνισμό. Στα απομνημονεύματά του περιγράφει το πισώπλατο χτύπημα που δέχτηκε ο Καραϊσκάκης ως εξής

Ο τραυματισμός του Καραΐσκου εγένετο όχι πολύ μακράν από εμέ και του συντρόφου μου … Τούρκοι από τη μάνδρα δεν εξήλθαν και όχι μόνον αυτήν την φοράν αλλ’ εικοσάκις προσβάλαμε την μάνδραν αυτήν. Οι Έλληνες ήσαν πάρα πολύ πλησίον της μάνδρας και ο Καραΐσκος ήτο εδώθεν της μάνδρας προς Πειραιάν. Ο Τούρκος που ευρέθη; Η φήμη εκυκλοφόρησεν αμέσως διά την δολοφονίαν και ήτο αλάνθαστος. Ο άραψ σεΐζης του Καραΐσκου, όστις παρακολουθεί τον Καραΐσκο, είδεν και ωφεληθείς από την περίσταση εφιππεύει και λιποταχτεί προς τους Τούρκους

Ο Ιωάννης Σταυριανός πέθανε το 1887 σε ηλικία 83 ετών και με τον βαθμό του Ταγματάρχη.