Γιατί ονομάζεται έτσι η Γιαλούσα; Τι σημαίνει Κάρμι; Έχει κάποια σχέση το χωριό Αψιού με το φτέρνισμα; Κάθε τοπωνύμιο δεν φανερώνει μόνο την τοποθεσία μίας περιοχής, αλλά έναν ολόκληρο θησαυρό με στοιχεία ιστορικά, μυθολογικά, μορφολογικά και λαογραφικά, που μέχρι τώρα δεν είχατε φανταστεί.

Ο κατάλογος με τα τοπωνύμια της Κύπρου είναι μακρύς και φανερώνει ένα θησαυρό για κάθε ερευνητή και μη που θέλει να μάθει την ιστορία και τη μορφολογία του τόπου μας! Άλλα βαφτίστηκαν από φεουδάρχες της λατινικής κυριαρχίας άλλα λόγω της μορφολογίας του εδάφους, κάποια λόγω της παραγωγικής τους δραστηριότητας και κάποια πήραν τα ονόματά τους από τη βυζαντινή εποχή. Ας δούμε παρακάτω λίγα παραδείγματα που φανερώνουν τους διάφορους λόγους.

Η Αιγιαλούσα ή Γιαλούσα, στην κατεχόμενη σήμερα επαρχία Αμμοχώστου, φημιζόταν για τις όμορφες και «στολισμένες» γυναίκες της. Μία εκδοχή θέλει την ονομασία του χωριού να προήλθε ακριβώς, από τις όμορφες Κυπριοπούλες, που δεν παρέλειπαν να φορέσουν τα λούσα τους (κοσμήματα) όταν πήγαιναν να ασχοληθούν με τις αίγιες τους και περιπαιχτικά οι γυναίκες των γύρω περιοχών αναφέρονταν στο χωριό ως Αίγια-Λούσα. Παρ’ όλα αυτά η επικρατέστερη εκδοχή στηρίζει πως η ονομασία του χωριού προέκυψε από την αρχαία ελληνική λέξη Αιγιαλούσα (αιγιαλός=γιαλός) που σημαίνει την τοποθεσία που βρίσκεται κοντά στη θάλασσα.

Image result for γιαλούσα

Λιγότερο περίεργη ιστορία από αυτή που θα φανταζόμασταν έχει το γραφικό χωριό της ορεινής Λεμεσού, Αψιού, που καμία σχέση δεν έχει με το φτέρνισμα, όπως συνειρμικά θα σκεφτόταν οποιοσδήποτε. Για την ονομασία του χωριού, όπως και κάθε χωριού, υπάρχουν πολλές εκδοχές. Μια εκδοχή του Νέαρχου Κληρίδη αναφέρει πως το χωριό πήρε το όνομα του από τους πρώτους μεταλλουργούς που δούλεψαν εδώ. Ήρθαν από την Νάξο, Ναξιώτες, Αξιώτες, Αψιώτες, Αψιού. Μια άλλη εκδοχή αναφέρει ότι αρκετοί κάτοικοι της Απαισιάς μετακόμισαν στην περιοχή και προήλθε η ονομασία από το Απαισιά, Απαισιού, Αψιού, ενώ μία τρίτη εκδοχή υποστηρίζει πως η λέξη Αψιού αποτελεί σύντμηση του ονόματος της μονής Αψινθίου (Παναγία Αψινθιώτισσα) στον Πενταδάκτυλο.

Image result for αψιού λεμεσός

Το κατεχόμενο χωριό της επαρχίας Κερύνειας, Κάρμι, αποτελεί μία πιο περίπλοκη περίπτωση καθώς οι τρεις εκδοχές συνδυάζουν ελληνική μυθολογία, φραγκοκρατία και λατινική κυριαρχία. Η πρώτη εκδοχή θέλει το χωριό να ονομάστηκε κατόπιν της Κάρμης, πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, κόρη της Κασσιόπειας (ή της Δήμητρας) και του Ευθύβουλου, μητέρα της Δίκταινας (από τον Δία) και αδελφή του Άραβα, του Φοίνικα, του Κίλικα και της Ευρώπης. Μία δεύτερη εκδοχή λέει πως το χωριό πήρε την ονομασία του, κατά την περίοδο της φραγκοκρατίας, από τη γαλλική λέξη charme που σημαίνει γοητευτική και δασωμένη τοποθεσία.

Image result for κάρμι

Η τρίτη και επικρατέστερη εκδοχή, υποστηρίζει πως το χωριό πήρε την ονομασία του από το λατινικό θρησκευτικό τάγμα των Carmes, δηλαδή Καρμηλιτών, που κι αυτοί πήραν την ονομασία αυτή από το βουνό Κάρμηλος της Παλαιστίνης. Παρόμοιο όνομα έχουν και τοποθεσία με την ονομασία Κάρμεν  στο χωριό Πολεμίδια της επαρχίας Λεμεσού, όπου σώζεται και καρμηλιτική εκκλησία όπως και στην Αμμόχωστο. Ακόμη Κάρμεν ονομάζεται και τοποθεσία του χωριού Τάλα της επαρχίας Πάφου.