«Το αποκρουστικό θέαμα της καταπίεσης μιας μικρής κοινότητας από μια μεγάλη δύναμη». Η γνώμη του νεαρού τότε Ουίνστον Τσόρτσιλ, Υφυπουργού Αποικιών για τη βρετανική κατοχή της Κύπρου σε μια έκθεσή του προς τους ανωτέρους του στο Υπουργείο Αποικιών το 1907.

Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ επισκέφθηκε την Κύπρο τρεις φορές σε διάστημα 40 χρόνων και σε κάθε του επίσκεψη αναγνώριζε το δικαίωμα των Ελληνοκυπρίων να ποθούν την ανεξαρτησία τους από τον ξένο ζυγό. Ωστόσο, ποτέ δεν προχώρησε σε κάτι πέρα από αυτό, ακόμη κι όταν επισκέφθηκε το 1943 κατά τη διάρκεια του Β’ Π.Π. την Κύπρο, όταν η «ελευθερία» βρισκόταν στο προσκήνιο του πολέμου.

Το 1907, ο 32χρονος Ούντσον Τσόρτσιλ πραγματοποίησε ένα ταξίδι προς την Ανατολική Αφρική, κατά τη διάρκεια του οποίου έκανε στάσεις στις αποικίες του Στέμματος. Η επίσκεψή του στην Κύπρο αποτέλεσε την πρώτη επίσκεψη μέλους της Βρετανικής Κυβέρνησης.

 

Οι Έλληνες κάτοικοι του νησιού, μεταξύ των οποίων οι δήμαρχοι και τα μέλη του Νομοθετικού Συμβουλίου, παρουσιάστηκαν κατά χιλιάδες ανεμίζοντας ελληνικές σημαίες και κραυγάζοντας συνθήματα υπέρ της Ένωσης. Οι ομιλητές στον λόγο τους έκαναν έκκληση να πραγματοποιηθεί ο πόθος των Ελλήνων για Ένωση αλλά και για την απάμβλυνση των οικονομικών δεινών του λαού.

Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ημερών της επίσκεψης του νεαρού Τσόρτσιλ, όλες οι πόλεις της Κύπρου πλημμύρισαν απ’ άκρη σ’ άκρη με γαλανόλευκες σημαίες.

Αν και ο Τσώρτσιλ έβλεπε ευμενώς τον πόθο των κατοίκων της Κύπρου και παραδεχόταν πως «είναι φυσικό ο λαός της Κύπρου που έχει ελληνική καταγωγή να επιθυμεί την Ένωση με την Ελλάδα. Αυτό το αίσθημα είναι παράδειγμα της πατριωτικής αφοσίωσης που τόσο χαρακτηρίζει το Ελληνικό Έθνος» έκανε ξεκάθαρο πως η βρετανική κυβέρνηση δεν είχε καμία διάθεση να εγκαταλείψει την Κύπρο. Μάλιστα, ήταν ένας από τους Βρετανούς αξιωματούχους που δήλωσαν πως η βρετανική Κυβέρνηση θα συνέχιζε την κατοχή της επ’ αόριστον.

Όταν έφυγε από την Κύπρο συνέταξε μία έκθεση την οποία έστειλε στο Υπουργείο Αποικιών.

Την έκθεσή του ξεκινούσε ως εξής:

«Ανησυχώ για τις συνθήκες στην Κύπρο, από την οποία μόλις έφυγα, ύστερα από μία σύντομη αλλά βαρυφορτωμένη επίσκεψη». Και συνεχίζει παραδεχόμενος «Είναι αλήθεια ότι ο κυπριακός λαός γονάτισε από το βάρος που επιβάλαμε πάνω σ’ αυτό το μικρό νησί».

Προτού εγκαταλείψει το νησί ο Τσόρτσιλ έκανε και μία προφητική δήλωση λέγοντας πως οι ανεκπλήρωτοι πόθοι των Ελλήνων που «αρχίζουν να προκαλούν θόρυβο» θα προκαλέσουν ακόμη μεγαλύτερες ταραχές εκτός αν η βρετανική διοίκηση βελτίωνε την καταπιεστική της διακυβέρνηση στο νησί. Αυτή, διακήρυξε, αποτελούσε στίγμα για τη βρετανική αυτοκρατορική πολιτική!

Πηγή: Άλεξ Ευθυβούλου – Μαρίνα Βρυωνίδου-Γιάγκου, 100 χρόνια Κύπρος