Του Στέλιου Αγαθοκλέους, απόφοιτου του Τμήματος Μεταπτυχιακών Σπουδών Σύγχρονης και Νεότερης Ιστορίας

Η Αμμόχωστος στο πρώτο μισό της Φραγκοκρατίας και για 150 περίπου χρόνια έφθασε σε μεγάλη ακμή. Ήταν η πλουσιότερη πόλη της Μέσης Ανατολής και το λιμάνι της το σημαντικότερο της περιοχής. Ο λόγος ήταν ότι υπήρχε δυτική και παπική απαγόρευση για εμπόριο με τις μουσουλμανικές περιοχές της Μέσης Ανατολής, συνεπώς οι δυτικοί και οι μουσουλμάνοι έμποροι ήταν αναγκασμένοι να συναλλάσονται στο λιμάνι της πόλης ως το κοντύτερο σε Δύση και Ανατολή. Με την χαλάρωση και την άρση της απαγόρευσης στο δεύτερο ήμισυ της Φραγκοκρατίας και στην Ενετοκρατία η πόλη περιέπεσε σε στασιμότητα και κάποια παρακμή. Κατά τη περίοδο της Φραγκοκρατίας η Αμμόχωστος κατελήφθη και από τους Γενουάτες για 60 χρόνια.

Ο Πύργος του Οθέλλου

 Η Αμμόχωστος ήταν μια πόλη ξακουστή στην Ευρώπη. Τέτοια φήμη είχε για τα πλούτη και τον κοσμοπολιστισμό της που αναφέρεται εκτεταμένα στο ξακουστό λογοτεχνικό έργο του Ουιλίαμ Σαίξπηρ  «Οθέλλος». Ένας πύργος[1] στα τείχη της ταυτίζεται με το όνομα του έργου και τον ομώνυμο πρωταγωνιστή του. Ήταν πολυεθνική πόλη. Εκτός από τους Έλληνες έμεναν Φράγκοι, Γενουάτες, Ενετοί, Καταλανοί και άλλες εθνότητες. Υπήρχαν 360 χριστιανικές εκκλησίες όλων των χριστιανικών δογμάτων. Κάποιες από τις εθνότητες, όπως οι Ενετοί, διέθεταν στη πόλη τα δικά τους τελωνεία και δικαστήρια, στα οποία οι δίκες γίνονταν με βάση τον εθνικό τους αστικό η ποινικό κώδικα.

Στη Αμμόχωστο την εποχή εκείνη κτίστηκαν σημαντικά δημόσια κτίρια, όπως ο επιβλητικός Λατινικός ναός του Αγίου Νικολάου. Οι Φράγκοι άρχοντες όταν στέφονταν βασιλείς της Κύπρου στον επίσης Λατινικό ναό της Αγίας Σοφίας στη Λευκωσίας, αργότερα στέφονταν στον Άγιο Νικόλαο βασιλείς της Κύπρου και των Ιεροσολύμων. Ο λόγος ήταν γιατί θεωρούσαν σαν βασιλείο τους, εκτός από την Κύπρο και τα Ιεροσόλυμα, τα οποία ήταν κατακτημένα από τους μουσουλμάνους[2]. Άλλα σημαντικά κτίσματα της εποχής, που κι αυτά διασώζονται μέχρι σήμερα, είναι οι Λατινικές Εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου, των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, του Αγίου Γεωργίου των Ναϊτών και η Εκκλησία των Καρμελιτών.

Image result for ναός αγιου νικολαου αμμοχωστος

Ναός Αγίου Νικολάου

Στην περιοχή διασώζεται η Αρμενική Εκκλησία, η Μαρωνίτικη εκκλησία της Αγίας Άννας και άλλες εκκλησίες. Σημαντική είναι η διασωζόμενη εκκλησία του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων. Αποτελεί εξαιρετικό δείγμα Φραγκο–Βυζαντινού ρυθμού. Στο εσωτερικό της διασώζονται κάποιες τοιχογραφίες όπως ο «Εσταυρωμένος», ο «Επιτάφιος» και ο «Ευγγελισμός». Στο εξωτερικό της διακρίνονται τα σημάδια από τον κανιοβολισμό των Οθωμανικών πλοίων κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Αμμοχώστου το 1570-71.

Ένα άλλο εκκκησιαστικό οικοδόμημα που διασώζεται είναι ο ναός  του Αγίου Γεωργίου του Εξορινού, Φραγκο-Βυζαντινού ρυθμού που την συγκεκριμένη εποχή ήταν εκκλησία των Νεστοριανών[3]. Αργότερα λειτουργούσε ως εκκλησία των Ελληνορθοδόξων μέχρι το 1958.

Στις μέρες μας λειτουργεί κυρίως την Μεγάλη Παρασκευή και σε κάποιες άλλες μεγάλες γιορτές. Στην ίδια περιοχή διασώζονται επίσης το Φράγκικο-Ενετικό διοικητήριο, τα Ενετικά τείχη και άλλα μεσαιωνικά μνημεία. Στα τείχη διασώζεται ίσως η  αρχαιότερη διατηρημένη πύλη λιμανιού στον κόσμο ηλικίας περίπου 700-800 χρόνων[4].

Εκκλησία Αγ. Γεωργίου των Ελλήνων

Το 1570-71 η Αμμόχωστος υπέστει αποκλεισμό και πολιορκία από τους Οθωμανούς. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές γύρω στους 80,000 Οθωμανοί στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους στα τείχη της πόλης. Επικεφαλής των υπερασπιστών ήταν ο Ενετός δοικητής της πόλης Μαρκαντώνιος Βραγαδίνος. Λόγω της πολιορκίας ενέκηψε πείνα στην πόλη. Λόγω της έλλειψης τροφίμων και πολεμοφοδίων οι υπερασπιστές παραδόθηκαν συνάπτοντας συμφωνία ότι οι Τούρκοι θα τους σέβονταν. Η συμφωνία δεν εφαρμόστηκε και ο Μαρκαντώνιος Βραγαδίνος αποκεφαλίστηκε. Όταν πήραν το κεφάλι του στον Σουλτάνο αυτός δεν το χάρηκε, γιατί στο μεταξύ ο Οθωμανικός στόλος υπέστη ήττα από τον ενωμένο στόλο των Ευρωπαϊκών δυνάμεων στη Ναύπακτο.

[1] Ανακαινίστηκε από τη δικοινοτική επιτροπή Προστασίας της Πολιτιστικής Κληρονομιάς υπό τον Τάκη Χατζηδημητρίου. Τα εγκαίνια τελέστηκαν πριν από 3 περίπου χρόνια από Αναστασιάδη και Ακκιντζί.

[2] Πριν έρθουν στη Κύπρο οι Φράγκοι, με επικεφαλής την οικογένεια των Λουζινιάν, κατείχαν τα Ιεροσόλυμα και τη Παλαιστίνη

[3] Χριστιανικό δόγμα που πιστεύει στην ανθρώπινη μόνο φύση του Χριστού και απορρίπτει τη διπλή Θεανθρώπινη φύση του.

[4] Είναι η πύλη «Ραβελίν». Ήταν πύλη τόσο της στεριάς, όσο και τη θάλασσας. Αναστηλώθηκε από  τη δικοινοτική επιτροπή Προστασίας της Πολιτιστικής Κληρονομιάς