Πληροφορίες: Το Περιοδικό

Φωτογραφίες: Στέλιος Παπαστυλιανού

Της Ιλιάνας Κουλάφετη

Στις 19 Οκτωβρίου 1993, ο Δήμαρχος της Λευκωσίας, Λέλλος Δημητριάδης, είχε μία επίσημη προσκεκλημένη η παρουσία της οποίας στο νησί είχε προκαλέσει πολλές αντιδράσεις και μεγάλη αναστάτωση. Ήταν η Βασίλισσα της Αγγλίας, Ελισάβετ και αρχηγός της Κοινοπολιτείας και βρισκόταν στην Κύπρο για να παραστεί στην 29η Σύνοδο Κορυφής της Κοινοπολιτείας στο νησί. Η επίσκεψή της σημαδεύτηκε από απεργίες πείνας, επεισόδια και συλλήψεις.

Το χρυσό κλειδί της πόλης

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής, το πρόγραμμα της Βασίλισσας Ελισάβετ περιείχε βόλτα στο Κάστρο της Λεμεσού, του Κολοσιού, στην Πύλη Αμμοχώστου αλλά και στο Ακρωτήρι όπου βρίσκονται οι βάσεις.

Πρώτα επρόκειτο να επισκεφθεί τη Λεμεσό, όπου ο εκεί Δήμαρχος αποφάσισε να της απονείμει το χρυσό κλειδί της πόλης ως ένδειξη φόρου τιμής.

Μία ιδέα που «έκλεψε» και ο Δήμαρχος Λέλλος.

Την κατασκευή του επίμαχου κλειδιού ανέλαβε ο μάστορας Γιώργος Μιχαήλ στο χρυσοχοείο Στεφανίδη. Αν και το κλειδί σε μέγεθος δεν διέφερε από ένα συνηθισμένο κλειδί, ωστόσο ήταν ασημένιο και επιχρυσωμένο φέροντας στη μία πλευρά το έμβλημα του Δήμου Λευκωσίας και στην άλλη το περιστέρι στο κέντρο των τειχών του Δήμου Λευκωσίας.

Ωστόσο, οι συγγενείς των απαγχονισθέντων αγωνιστών της ΕΟΚΑ όπως και άλλος κόσμος δεν φάνηκαν καθόλου ευχαριστημένοι με τη συγκεκριμένη κίνηση των Δημάρχων Λευκωσίας και Λεμεσού.

Κάτω από τις εικονικές αγχόνες των ηρωομαρτύρων της ΕΟΚΑ, στην πλατεία Ελευθερίας οι οικογένειές τους διαμαρτύρονται για την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Λευκωσίας να τιμήσει τη βασίλισσα με το χρυσό κλειδί της πόλης. Είχε αρνηθεί να δώσει χάρη στυς 9 μελλοθάνατους και υπέγραφε τη θανατική καταδίκη τους «κατόπιν συμβουλής των υπουργών της»

Απεργία πείνας

Εκείνες τις μέρες η Κύπρος έμοιαζε με καζάνι που βράζει, αφού την επταήμερη επίσκεψη της βασίλισσας σφράγισαν απεργίες πείνας, επεισόδια και πολλές συλλήψεις.

Χαρακτηριστική ήταν η απεργία πείνας στην οποία κατέβηκε ο συγγραφέας και ερευνητής Χρίστος Ανδρέου, στην πλατεία Ελευθερίας επί δώδεκα μέρας. Ο Χρίστος Ανδρέου συγκίνησε πολύ κόσμο που τον παρακολουθούσε στον αγώνα του αυτό, όπως επίσης και Βρετανούς τουρίστες οι οποίοι παραδέχονταν πως οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ, ήταν αγωνιστές της Ελευθερίας.

«Προσπάθησα να περισώσω την αξιοπρέπειά μας, την ιστορία από τους ανιστόρητους, τη μνήμη από την αμνησία, το σέβας από τους ασεβείς και το συναίσθημα από τους αναίσθητους. Την τιμή να παραλάβουν το κλειδί της πόλης είχαν στην αρχαία Ελλάδα μόνο όσοι επανέρχονταν ως τροπαιοφόροι»

 

Μάλιστα, ο Χρίστος Ανδρέου δεν παρέλειψε να τονίσει πως ο Λέλλος Δημητριάδης παρέδιδε το κλειδί στη βασίλισσα με το ίδιο χέρι που στις 13 Μαρτίου 1957 υπέγραφε την αίτηση χάριτος προς τη βασίλισσα για τον Ευαγόρα Παλληκαρίδη.

Οι «οκνηροί» και «άτακτοι»

Εκτός από την απεργία πείνας στην πλατεία Ελευθερίας τις ίδιες μέρες, επτά μέλη της Οικολογικής Κίνησης συνελήφθησαν και κρατήθηκαν στα κρατητήρια λόγω της έντονης διαμαρτυρίας που πραγματοποίησαν στο μνημείο της Ελευθερίας στο κέντρο της Λευκωσίας.

Τα μέλη της κίνησης πραγματοποίησαν κατάληψη στο μνημείο το βράδυ της 18ης Οκτωβρίου, σκεπάζοντας το μνημείο με μαύρο πανί και αναρτώντας έναν μεγάλο πανό με ελληνικές σημαίες που έγραφε «ΑΞΙΟΠΡΠΕΙΕΑ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ».

Οι επτά συλληφθέντες ήταν ο Γιώργος Περδίκης, ο Στέλιος Ιωάννου, ο Αντρέας Κυριάκου, Ο Γιώργος Γεωργίου, ο Λάμπρος Καλλένος, ο Φοίβος Σπάρος και η Άντρη Χαραλάμπους, οι οποίοι είχαν αλυσοδεθεί πάνω στο μνημείο.

Το σπασμένο τζάμι

Οι διαμαρτυρίες όμως δεν τελείωναν στην πρωτεύουσα, αφού και στη Λεμεσό σημειώθηκαν πολλά επεισόδια με κυριότερες τις επιθέσεις του γιατρού Χάρη Αριστείδη.

Όχι μία ούτε δύο αλλά τρεις φόρες μάλιστα, φρόντισε ο νεαρός τότε γιατρός να δείξει την αγανάκτησή του σχετικά με την επίσκεψη της «Δολοφόνου Βασίλισσας», όπως τη χαρακτήρισε.

Η πρώτη αφορούσε τη στολή ενός Βρετανού αστυνόμου, στον οποίο εξήγησε πως φορώντας αυτήν τη στολή δεν ήταν ευπρόσδεκτος στο νησί, αφού η στολή του δήλωνε εξουσία και μέρος της βρετανικής κατοχής και όλων των εγκλημάτων που αυτή διέπραξε κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας.

cof

Η κατάσταση βγήκε εκτός ελέγχου, όταν η συζήτηση έφτασε στην «τρομοκρατία» της ΕΟΚΑ και του ΙΡΑ. Ο Χάρης Αριστείδου εν τέλει κηρύχθηκε ανεπιθύμητος στο Νοσοκομείο Λεμεσού και έκανε προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο, η οποία εκκρεμεί

Αργότερα στις 18 Οκτωβρίου μαζί με άλλα 6 άτομα πραγματοποίησε ειρηνική κατάληψη στο Δημαρχείο Λεμεσού, καταγγέλοντας την απόδοση τιμών στη βασίλισσα η οποία όφειλε να  απολογηθεί για τα εγκλήματα της Βρετανίας και τη δολοφονία των αγωνιστών.

Η αστυνομία συνέλαβε τον Χάρη Αριστείδου ο οποίος ωστόσο κατάφερε να σπάσει το τζάμι στο αυτοκίνητο που επέβαινε η βασίλισσα.

Ενώ ήμουν κρατούμενος ακούσαμε τις σειρήνες της Αστυνομίας και σε λίγο γέμισαν τα μπαλκόνια κι ακούγαμε να φωνάζουν «ε, λοχία έρχεται το αυτοκίνητο της βασίλισσας». Οπότε εμείς καταλάβαμε ότι έμπαινε στον αστυνομικό σταθμό το αυτοκίνητό της. Στη συνέχεια μου είπαν να ετοιμαστώ να με μεταφέρουν στο νοσοκομείο για εξετάσεις. Δεν ζήτησα να μεταφερθώ εγώ στο νοσοκομείο. Είχα αρχίσει απεργία πείνας και δίψας αμέσως μετά τη σύλληψή μου, διαμαρτυρόμενος για το ότι ήμουην μέσα για τα εθνικά  μου πιστεύω και η βασίλισσα ήταν έξω. Δεν παραδέχτηκα τις κατηγορίες, γιατί είπαν ότι ζήτησα να πάω στον γιατρό. Με εξέτασε κυβερνητικός γιατρός που πρώτη φορά έβλεπα, ιέγνωσε ότι επάδα αφυδάτωση και ότι τουλάχιστον την επόμενη μέρα έπρεπε να παρουσιαστώ στο νσοκομείο. Με έβγαλαν έξω, μου έβαλαν τις χειροπέδες και προσπάθησα να δω που ήταν το αυτοκίνητο της βασίλισσας. Σκέφτηκα ότι θα το έβαλαν κοντά στην έξοδο και θα το φρουρούν. Κοίταξα δεξιά-αριστερά, δεν είδα φρουρούς, είδα μόνο έναν αστυνομικό δίπλα στην πύλη. Είδα και το αυτοκίνητο της βασίλισσας. Διέφυγα της προσοχής τους, άρχισα να τρέχω, όρμησα αριστερά από το σημείο εισόδου και έπεσα όπως έτρεχα με τις χειροπέδες πάνω στον ανεμοθώρακα. Δεν έσπασε την πρώτη φορά και σκέφτηκα «έχει πλάκα να είναι άθραυστος». Δοκίμασα και δεύτερη φορά με δύναμη – τόση δύναμη που με έριξε πίσω- και το έσπασα.

Με έναν αμφορέα «δώρο» έφυγε η Βασίλισσα

Παρ’ όλα τα επεισόδια που προκλήθηκαν, η Βασίλισσα έφυγε άνετη και όλο χαρά κρατώντας ως δώρο ένα αρχαίο αμφορέα από τον Πρόεδρο Κληρίδη. Μία κίνηση στην οποία αντέδρασαν έντονα το Τμήμα Αρχαιοτήτων και ο αρμόδιος Υπουργός. Ωστόσο, τίποτα δεν μπορούσε να σταματήσει την προσωπική επιθυμία του Προέδρου να δώσει έναν «από τους εκατοντάδες αμφορείς που έχουμε».