Της Μαρίας Χριστοδούλου

Στις 29 Σεπτεμβρίου 1955 πραγματοποιήθηκε γενική απεργία από τους Κυπρίους. Αφορμή ήταν η απόφαση του ΟΗΕ κατά του Κυπριακού προβλήματος και σκοπός της απεργίας ήταν η διακήρυξη από τους απεργούς, της συμπαράστασης στον μοναδικό σκοπό της αυτοδιάθεσης. Σύμφωνα με τους Βρετανούς, η απεργία οργανώθηκε από τους κομμουνιστές σε συνεργασία και με τη δεξιά, ενώ προκλήθηκε οχλαγωγία και βία, η οποία εξυπηρετούσε μόνο τα συμφέροντα των «τρομοκρατών» της ΕΟΚΑ.

Πρόσκληση σε Τουρκοκύπριους και Αρμένιους

Η Κεντρική Επιτροπή για την Γενική Απεργία απηύθυνε πρόσκληση

«στους φίλους Τούρκους και Αρμένιους, αλλά και σε όλους όσους σέβονται το δικαίωμα στην ελευθερία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια να απέχουν από κάθε είδος εργασίας ή διασκέδασης… για τον λόγο ότι όλοι οι άνθρωποι έπρεπε να δείξουν ότι είναι κατά των Ηνωμένων Εθνών».

Τα καταστήματα των Αρμενίων παρέμειναν κλειστά, με μερικούς Τουρκοκύπριους να ακολουθούν το παράδειγμα και να αποδέχονται την πρόσκληση.

Φωτογραφία από διαδήλωση υπέρ της ΕΟΚΑ / Πηγή: Λήκυθος

Το πρόγραμμα της απεργίας

Στις 27 Σεπτεμβρίου κυκλοφόρησε το πρόγραμμα της απεργίας. Στο έντυπο γίνονταν συστάσεις «για καλύτερη επιτυχία της απεργίας», η οποία θα διακηρυσσόταν και όλες τις πόλεις και χωριά, χωρίς καμία εξαίρεση στις 29 Σεπτεμβρίου 1955, ημέρα Πέμπτη. Ξεκίνησε στις 6 το πρωί και κράτησε 24 ώρες.

Οργάνωση

Εκδόθηκαν συγκεκριμένες οδηγίες για κάθε επάγγελμα ξεχωριστά.

Οι εκδότες των εφημερίδων έπρεπε να απεργήσουν από τις 9 το βράδυ της Τετάρτης, ενώ οι κυβερνητικοί εργάτες έπρεπε να απεργήσουν τις ώρες που δικαιούνταν, και οι κυβερνητικοί υπάλληλοι να καταθέσουν τα αιτήματά τους, βάσει νομοθεσίας.

Οι κλινικές, οι γιατροί και οι φαρμακοποιοί, ασχέτως απεργίας, δεν έπρεπε να αρνηθούν υπηρεσίες στο κοινό εάν ήταν επείγουσα ανάγκη.

Οι διανομείς κλήθηκαν να ορίσουν μόνο ένα για να παραμείνει ανοιχτός.

Φωτογραφία από διαδήλωση υπέρ της ΕΟΚΑ / Πηγή: Λήκυθος

Οι οδηγοί μηχανοκίνητων οχημάτων, ιδιωτικών, ταξί, λεωφορείων, φορτηγών, καθώς και κάθε γραμμή από τα χωριά θα έπρεπε να ακινητοποιηθούν και κάθε συγκοινωνία να διακοπεί. Όλοι οι οδηγοί ιδιωτικών οχημάτων κλήθηκαν να συμπαρασταθούν αφήνοντας τα αυτοκίνητά τους στα γκαράζ κατά την ημέρα της απεργίας. Τα αμάξια της Επιτροπής θα διαμοίραζαν τα σήματα που θα έφεραν οι επιβλέποντες.

Οι μπακάληδες, τα εστιατόρια, οι φούρνοι και όλα τα μαγαζιά που σχετίζονταν με το φαγητό θα έπρεπε να κατεβάσουν ρολά, αλλά να μην αρνούνται να εξυπηρετούν τους πελάτες. Ταυτόχρονα, όμως, έγινε παράκληση προς το κοινό να αποφύγει τα ψώνια την ημέρα της απεργίας και να μην κυκλοφορεί γενικότερα.

Η Γενική Απεργία κάλυπτε όλους τους Έλληνες εργάτες, αγρότες, χειροτέχνες, μαγαζάτορες, εταιρίες, γραφεία, εργοστάσια, μεταλλωρυχεία, επιχειρήσεις κάθε είδους, τράπεζες, οργανισμούς, σωματεία, νυχτερινά κέντρα, μπαράκια, κινηματογράφους και μαγαζιά κάθε είδους, όπου δουλεύουν Ελληνοκύπριοι.

Φωτογραφία από διαδήλωση υπέρ της ΕΟΚΑ / Πηγή: Λήκυθος

Οι αντιδράσεις της αποικιοκρατικής Κυβέρνησης

Στο άκουσμα του «Ζήτω η ΕΟΚΑ», Βρετανική αστυνομία και στρατός βρίσκονταν επί ποδός σε ολόκληρο το νησί. Χρησιμοποιώντας δακρυγόνα και κλόμπς προσπάθησαν να διαλύσουν τους διαδηλωτές, χωρίς να λείπουν και οι συλλήψεις. Ειδικά στη Λευκωσία, από την οδό Λήδρας, την Πλατεία Μεταξά μέχρι και τα Γραφεία της Αρχιγραμματείας και την Πλατεία Ηπείρου, οι Βρετανοί έστησαν ασφυκτικό κλοιό, με αεροπλάνα να πραγματοποιούν και περιπολίες. Τέσσερεις νεαροί διαδηλωτές συνελήφθησαν στην Πλατεία Μεταξά. Την επομένη της απεργίας αντιπροσωπεία της Απεργιακής Επιτροπής αποτελούμενη από τον Μιχάλη Πισσαρίδη, Ανδρέας Ζιαρτίδη, Φάνο Ιωαννίδη και Ανδρέα Γιάγκου επισκέφθηκαν τον Διοικητή της Αστυνομίας διαμαρτυρόμενοι για τις αδικαιολόγητες συλλήψεις, χωρίς αποτέλεσμα.

Φωτογραφία από διαδήλωση υπέρ της ΕΟΚΑ / Πηγή: Λήκυθος

Τα ψηφίσματα

Κάθε οργάνωση, αθλητικός, εκπαιδευτικός, θρησκευτικός, πολιτικός ή αγροτικός σύνδεσμος έπρεπε να υποβάλει ψήφισμα, τηλεγράφημα ή υπόμνημα ισχυρής διαμαρτυρίας προς τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και την Κυβέρνηση. Τα ψηφίσματα επιδόθηκαν και η απεργία σημείωσε 100% επιτυχία, χωρίς αυτό να σημαίνει, φυσικά, ότι οι απεργοί και τα αιτήματά τους εισακούστηκαν.