Της Στέλλας Σοφοκλέους

8 Δεκεμβρίου 1917. Μόνος και εξαρτημένος από το ποτό, ο μεγάλος ποιητής της Ρωμιοσύνης, Βασίλης Μιχαηλίδης, αφήνει την τελευταία του πνοή στο Πτωχοκομείο Λεμεσού. Μπορεί ο μεγάλος ποιητής της Κύπρου, που χάραξε την ψυχή μας με την «9η Ιουλίου» σήμερα να αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς ποιητές, ιδίως του κυπριακού ιδιώματος και να κατέχει επάξια μια θέση στο συλλογικό γίγνεσθαι, ωστόσο, η ζωή του δεν υπήρξε ούτε ρόδινη ούτε εύκολη. Φτώχεια, αλκοόλ, καυγάδες, ερωτικές απογοητεύσεις και ψυχολογική αστάθεια, ήταν τα κύρια χαρακτηριστικά μιας ζωής γεμάτης ένταση και απογοήτευση.

Γεννημένος το 1849 από τον Χατζή Μιχαήλ Χαραλάμπους και την Αννέττα Κονόμου, μεγάλωσε σε μια φτωχή οικογένεια αγροτών, στο Λευκόνοικο της Αμμοχώστου. Το πραγματικό του όνομα ήταν Βασίλης Μιχαήλ Χατζηκουμπάρος, ωστόσο, λόγω του ότι «έμπλεξε» με την ελίτ της Λεμεσού, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο απόγονός του Μιχάλης Κτίστης σήμερα, το τροποποίησε σε Μιχαηλίδης.

Image result for βασιλης μιχαηλιδης

Ήταν οξύθυμος, άντρας «βαρύς και ασήκωτος» και κρατούσε τον λόγο του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα του ήθους του, ο τρόπος που είχε επινοήσει ώστε εξ αποστάσεως να φροντίζει τον πατέρα του. Είχε συνεννοηθεί με τον μπακάλη της γειτονιάς ότι όποιος του έδειχνε ένα συγκεκριμένο μαχαιράκι, θα έκανε ψώνια για τον πατέρα του ποιητή, και αργότερα ο Μιχαηλίδης θα τον πλήρωνε, όπως και γινόταν.

Τα πρώτα του γράμματα τα έμαθε από τον θείο του Χρύσανθο Παπακονόμου, ποιητή και ζωγράφο, στο Δάλι.

Στα 12 του ο πατέρας του τον έστειλε στη Λευκωσία για να παρακολουθήσει μαθήματα αγιογραφίας, όπου εκεί ζούσε με τον θείο του Γιάννη Οικονομίδη, αργότερα μητροπολίτη Κιτίου.

Τα εφηβικά του χρόνια τα πέρασε στην Αρχιεπισκοπή.

Related image

Λέγεται, πως ο νεαρός Βασίλης είχε τόσο μεγάλο ταλέντο στη ζωγραφική που κάποια στιγμή ζωγράφισε ένα πιάτο αυγά και το τοποθέτησε στο τραπέζι. Ο θείος του, Γιάννης Οικονομίδης, δεν κατάλαβε πως ήταν ζωγραφιά και πήρε πιρούνι να φάει το έργο τέχνης.

Όνειρα

Η αγιογραφία δεν τον οδήγησε πουθενά και ο ίδιος απέτυχε να λάβει ανώτερη σχολική μόρφωση. Κατά την εκεί παραμονή του γνωρίστηκε με τον Γιώργο Βιζυηνό, με τον οποίο συναγωνιζόταν στην ποίηση.

Όταν ο θείος του χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Κιτίου, μετακόμισαν μαζί στη Λάρνακα. Εκεί για πρώτη φορά ξεδίπλωσε το ταλέντο του στην ποίηση και με μέντορά του τον ποιητή και θεατρικό συγγραφέα Θεόδουλου Κωνσταντινίδη, το 1873 ο Μιχαηλίδης έστειλε για δημοσίευση τα πρώτα του έμμετρα κείμενα στον σμυρναϊκό περιοδικό «Πυθαγόρας».

Ένα χρόνο αργότερα, χωρίς καμιά οικονομική στήριξη από την οικογένειά του, μεταβαίνει στην Ιταλία για να σπουδάσει. Από εκεί για άγνωστους λόγους μεταβαίνει στην Ελλάδα όπου λαμβάνει μέρος στον Θεσσαλικό αγώνα του 1877. Έπειτα επιστρέφει στην Κύπρο, τιμημένος από το κράτος. Παρόλα αυτά, ο πόλεμος δημιούργησε στον ποιητή προβλήματα υγείας.

Image result for βασιλης μιχαηλιδης

Αλκοολισμός και φτώχεια

Η επιστροφή του  ταυτίστηκε με την ακύρωση των ονείρων του για ανώτατες σπουδές και όντας σε δεινή οικονομική θέση ξεκινά να εργάζεται στο παράρτημα της Μητρόπολης στη Λεμεσό. Παρόλα αυτά το πάθος του για την συγγραφή δεν σβήνει και ο ίδιος επιδίδεται στη συγγραφή νέων ποιητικών συλλογών, αρθρογραφεί σε εφημερίδες όπου συχνά σατιρίζει την πολιτική του τόπου. Η μελαγχολική του φύση τον κατέστησε επιρρεπή σε πάθη και έτσι η τάση του προς τον αλκοολισμό επιδείνωνε σταδιακά την υγεία του.

Image result for βασιλης μιχαηλιδης

Ο Βασίλης Μιχαηλίδης (στο μέσον) με τους τρόφιμους του Πτωχοκομείου Λεμεσού το 1916, λίγο πριν πεθάνει. Στο άκρο δεξιά η διευθύντρια Στυλιανή Πισήρη στα χέρια της οποίας ξεψύχησε ο ποιητής ομολογώντας της τον μεγάλο του έρωτα και ζητώντας της να βάλει στο φέρετρο του ένα ξερό λουλούδι που του έδωσε η Ευτέρπη όταν επισκέφτηκε το Πτωχοκομείο ως πρώτη κυρία Λεμεσού και το έκρυβε σαν ακριβό φυλακτό. (Πηγή: Λεμεσός Ταξίδι στους χρόνους μιας πόλης)

Μόνος, κουρασμένος και εξαρτημένος στο αλκοόλ ο μεγάλος Κύπριος ποιητής πεθαίνει στις 8 Δεκεμβρίου 1917 στο πτωχοκομείο της Λεμεσού.

Η εικόνα ίσως περιέχει: κείμενο

Συγγραφικό έργο

Με γραφή λιτή, συναισθηματική, μα πάνω από όλα αυθεντικά κυπριακή, ο μεγάλος ποιητής από το Λευκόνικο της Λεμεσού, κατάφερε να σκιαγραφήσει την ιδιαίτερη ιστορία και τα προβλήματα του 20ου αι της Κύπρου με όχημά του την δημώδη ποιητική παράδοση του τόπου.Οι συλλογές ποιημάτων του αποκαλύπτουν, μια ιδιωματική πτυχή της ιστορίας μας που αντέχει στο χρόνο. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της γραφής του, το πασίγνωστο ποίημα 9η Ιουλίου 1821, ένας ύμνος προς την Ρωμιοσύνη και την ελευθερία, με θεματικό πυρήνα την αυτοθυσία του τότε Αρχιεπισκόπου Κύπρου, Κυπριανού:

Image result for βασιλης μιχαηλιδης

«Η ερωτική «Ανεράδα» που συνέθεσε μετά από τη μεγάλη ερωτική απογοήτευση για την Ευτέρπη Μιχαηλίδου-Αραούζου είναι μέχρι και σήμερα αξεπέραστη. Ξεχωρίζουν παράλληλα και τα «μυλλωμένα» του ποιήματα σε τόνο σατιρικό και «πρόστυχο» τα οποία στηλιτεύουν με χιούμορ πρόσωπα, προβλήματα και καταστάσεις των πρώτων χρόνων της βρετανικής αποικιοκρατίας.

Χαρακτηριστικά, ο Γιάννης Ρίτσος είχε πει «Πολλοί θεωρούν ότι είμαι ο ποιητής της Ρωμιοσύνης, ο ποιητής της Ρωμιοσύνης είναι ο Βασίλης Μιχαηλίδης».